هفته ای که گذشت؛ نگاهی به گزارشات محیط زیستی در ایران

حق بر محیط زیست و مبانی فلسفی آن، از قواعد حقوق بشر و حقوق طبیعی نشأت گرفته شده است. ابتدایی ترین حق طبیعی انسان در این کره خاکی، «حق حیات» است. اما طی دهه های اخیر به دلیل استفاده بی رویه از منابع طبیعی، عدم نظارت و توجه به مباحث زیست محیطی و الگوهای صحیح، محیط زیست طبیعی به شدت مورد صدمه واقع شده است. گزارش پیش رو حاصل ثبت ۶۳ واقعه محیط زیستی ایران است که در روزهای اخیر منتشر و به هدف آگاهی سازی گردآوری شده اند. بر اساس این گزارش در یک هفته اخیر ۲۸ شکارچی و صیاد غیرقانونی بازداشت شدند و ۵ قاچاقچی چوب بازداشت و یا با پرونده قضایی روبرو شدند. در هفته‌ای که گذشت بیش از ۱۰۰۰ هکتار از ۲۶ منطقه از جنگل‌ها و منابع طبیعی کشور واقع در استان های اردبیل، اصفهان، البرز، ایلام، بوشهر، تهران، چهارمحال و بختیاری، خراسان شمالی، خوزستان، زنجان، فارس، کردستان، کرمان، کرمانشاه، کهگیلویه و بویراحمد، گلستان، گیلان، لرستان، آذربایجان غربی و هرمزگان دچار حریق شدند. همچنین طی هفته گذشته تعداد داوطلبان و امدادگرانی که در جریان اطفاء حریق جان خود را از دست دادند به ۶ تن رسید. طی هفته گذشته، بالغ بر ۸ نفر از عوامل آتش‌سوزی‌های اخیر در سطح جنگل‌ها و مراتع کشور بازداشت شدندو تعداد بازداشت شدگان این حوادث به بیش از ۴۰ تن رسید. در حوزه تولید پسماند، مدیرکل حفاظت محیط‌زیست خوزستان گفت: در چند سال گذشته، شهرداری آبادان زباله‌های شهری را در تالاب شادگان تخلیه می‌کند که این کار باعث شده نظم طبیعی تالاب به خطر افتد و سلامت مردم حاشیه تالاب مورد تهدید قرار گیرد. به گفته وی در یک ماه گذشته، وضعیت نامناسب و اسف‌بار مدیریت پسماند و وضعیت محل دفن زباله‌های اهواز، بحران زیست محیطی برای شهروندان اهوازی و دیگر خوزستانی‌ها ایجاد کرده است. از دیگر اخبار محیطی زیستی این هفته می‌توان به صدور ۱۲ مورد دستور تعطیلی برای واحدهای صنعتی، تولیدی، کشاورزی و خدماتی آلاینده زیست محیطی و پلمب ۳ واحد متخلف آلاینده در استان کردستان اشاره کرد.

به گزارش خبرگزاری هرانا، ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، آسیب رسانی به جنبه های مختلف محیط زیست در ایران کماکان ادامه دارد. از سویی شهروندانی وجود دارند که به دلیل عدم آموزش یا نیازهای مالی دست به تخریب و آسیب رسانی به محیط زیست می زنند و از سوی دیگر نهادهای متولی در تلاش هستند تا از حجم این آسیب ها بکاهند، هر چند این تلاش ها قابل تقدیر است اما به نظر نمی آید حجم آن با شرایط محیط زیستی ایران تطبیق داشته باشد.

بازداشت و محکومیت متخلفان محیط زیست

یکی از موضوعات مورد بحث محیط زیست مسئله حمایت از منابع طبیعی بوده و از سوی دیگر، حفاظت از جنگل‌ها،حیات وحش و جلوگیری از قاچاق چوب، شکار و صید بی رویه به عنوان بخشی از مقوله حفاظت از منابع طبیعی، و در نهایت حفظ محیط زیست تلقیمی‌شود. بسیاری از حیوانات، به دلیل شکار غیرقانونی در معرض خطر قرار دارند.

طی هفته‌ای که گذشت، با تلاش محیط بانان و جنگل بانان، دستکم ۲۸ شکارچی  و صیاد متخلف که حاصل جمع آوری ۱۸ گزارش منابع رسمی است، در استان های هرمزگان، خراسان رضوی، یزد، مازندران، آذربایجان غربی، خراسان شمالی، زنجان، کرمانشاه، تهران، سمنان، ایلام، خوزستان، لرستان، بوشهر، البرز و کرمان بازداشت و به مراجع قضایی ارجاع داده شدند.

در همین حوزه مدیرکل تعزیرات حکومتی سمنان از کشف محموله قاچاق چوب تاغ در استان خبر داد و گفت: متخلف به پرداخت یک میلیارد و ۶۰۰میلیون ریال محکوم شد.

همچنین در گزارشی دیگر فرماندهی نیروی انتظامی آستانه اشرفیه از کشف و ضبط ۳۰ تن چوب قاچاق در این شهرستان خبر داد. وی ارزش این میزان چوب قاچاق را ۶۰۰ میلیون ریال اعلام کرد و ادامه داد: توسکا، بلوط، گردو از مهمترین گونه های چوب قاچاق کشف شده در این کارگاه بود، ضمن آنکه در خصوص این پرونده یک متهم ۵۱ ساله دستگیر شد.

در خبری دیگر، فرمانده انتظامی میاندورود گفت: ماموران پلیس آگاهی در مسیر حوزه استحفاظی به یک خودروی کامیون حین تردد در یکی از مناطق جنگلی این شهرستان مشکوک شدند. سرهنگ علی داداش تبار افزود: ماموران خودروی مورد نظر را متوقف و راننده این خودرو را دستگیر کردند. 

او گفت: ماموران در بازرسی از خودروی مورد نظر ۱۲ تن چوب جنگلی قاچاق که متهم آن را به صورت غیر قانونی از جنگ‌های این شهرستان برداشت کرده بود، کشف کردند

از سوی دیگر رئیس اداره محیط زیست شهرستان دماوند گفت :محکومیت حبس برای متخلفان شکارغیرمجاز ۳ راس میش وحشی در منطقه شکار ممنوع کوه سفید دماوندصادر شد .

وی افزود: با حکم مراجع محترم قضایی از جنبه کیفری جرم متهم ردیف اول به تحمل دوسال حبس تعزیری و متهم ردیف دوم به تحمل سه سال حبس تعزیری محکوم شد. وی عنوان داشت: متخلفان می بایست از بابت ضرر و زیان ناشی از جرم ارتکاب به شکار غیر مجاز سه راس میش وحشی مبلغ سه میلیارد و هفتصد و پنجاه میلیون ریال بابت خسارت وارده به محیط زیست پرداخت کنند.

حق تنفس و هوای پاک

بر اساس گزارش‌ها، سالانه تعداد پر شماری از شهروندان بر اثر آلودگی هوا جان خود را از دست می‌دهند. این مشکل که علتی جز سو مدیریت و عدم توجه به کنوانسیون‌ها و قراردادهای بین‌المللی در این زمینه ندارد. به طور کلی جنگل‌ها در نتیجه عمل کربن گیری مرتباً گاز کربنیک هوا را که در اثر تنفس موجودات زنده و فعل و انفعالات شیمیایی و آلودگی های محیط زیست وارد هوا می‌شود جذب کرده و گاز اکسیژن را پس می‌دهد. از این رو می‌بایست مورد توجه ویژه ای قرار گیرند.

طی روز های اخیر معاون نظارت و پایش اداره‌کل حفاظت محیط زیست کردستان گفت: ۱۲ مورد دستور تعطیلی برای واحدهای صنعتی، تولیدی، کشاورزی و خدماتی آلاینده زیست محیطی صادر و از این تعداد سه واحد به دلیل تداوم روند فعالیت خود در استان پلمب شد.

طی روزهای اخیر رییس گروه پایش آلودگی هوا و صوت سازمان حفاظت محیط‌زیست هوای شهرهای خرم‌آباد با شاخص ۱۰۷، اراک ۱۱۳، همدان ۱۱۶ و قم ۱۱۷ را در شرایط ناسالم برای گروه‌ھای حساس و زابل با شاخص ۱۶۳ برای تمام گروه‌ها در شرایط ناسالم قرار دارد.

در هفته ای که گذشت بیش از ۱۰۰۰ هکتار از ۲۶ منطقه از جنگل‌ها و منابع طبیعی کشور واقع در استان های اردبیل، اصفهان، البرز، ایلام، بوشهر، تهران، چهارمحال و بختیاری، خراسان شمالی، خوزستان، زنجان، سیستان وبلوچستان، فارس، کردستان، کرمان، کرمانشاه، کهگیلویه و بویراحمد، گلستان، گیلان، لرستان، آذربایجان غربی و هرمزگان دچار حریق شدند. همچنین طی هفته گذشته تعداد داوطلبان و امدادگرانی که در جریان اطفاء حریق جان خود را از دست دادند به ۶ تن رسید.

طی هفته گذشته، بالغ بر ۸ نفر از عوامل آتش‌سوزی‌های اخیر در سطح جنگل‌ها و مراتع کشور بازداشت شدند و تعداد بازداشت شدگان این حوادث به بیش از ۴۰ تن رسید.

فرمانده یگان حفاظت اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان شمالی با اشاره به بد بودن وضعیت آتش سوزی های رخ داده در عرصه های منابع طبیعی این استان سطح آتش سوزی های اتفاق افتاده در سال جاری در عرصه های مرتعی و جنگلی استان را ۸۰ هکتار اعلام کرد.

همچنین مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری قزوین  اظهار کرد: سال ۹۹، ۸۰ فقره آتش‌سوزی در سطح ۷۰۰ هکتار اراضی ملی استان به وقوع پیوسته است.

در هفته ای که گذشت فرمانده یگان حفاظت سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری ضمن بیان اینکه از ابتدای سال تاکنون ۱۲۰۰ فقره آتش‌سوزی در جنگل‌ها و مراتع کشور به وقوع پیوسته است، گفت: مساحت درگیر آتش‌سوزی‌های اخیر نیز ۱۲هزار و ۵۰۰ هکتار گزارش شده است.

سرهنگ علی عباس‌نژاد با اشاره به اینکه طی سه ماهه ابتدایی امسال ۸۰۰ فقره آتش‌سوزی در جنگل‌ها و مراتع کشور به وقوع پیوسته است، اظهار کرد: ۱۰ هزار هکتار از اراضی جنگلی و مرتعی طی این مدت درگیر آتش‌سوزی‌ها بودند.

وی افزود: طی ۱۵ روز ابتدایی تیرماه نیز ۴۰۰ مورد آتش‌سوزی در عرصه‌های منابع طبیعی رخ داده است که از این تعداد ۱۴۰ فقره در اراضی جنگلی بود همچنین وسعت اراضی جنگلی و مرتعی این آتش‌سوزی‌ها ۲۵۰۰ هکتار گزارش شده است.

فرمانده یگان حفاظت سازمان جنگل‌ها در ادامه با بیان اینکه امسال وقوع آتش‌سوزی‌های عمدی در جنگل‌ها و مراتع کشور بیشتر شده است، تصریح کرد: درصدی از این آتش‌سوزی‌ها از نظر ما مشکوک است و تاکنون نیز ۴۰ نفر از عوامل آتش‌سوزی‌ها – چه سهوی و چه عمدی- دستگیر شده‌اند.

رئیس سازمان جنگل‌ها و مراتع نیز با اشاره به اینکه ۹۰ درصد حریق‌ها در منابع طبیعی کشور ناشی از عوامل انسانی است که بخشی از آن عمدی رخ می‌دهد گفت: ۶ نفر از هموطنان برای اطفاء حریق منابع طبیعی جان خود را دست داده‌اند که بسیار ناراحت کننده است.

بحران پسماند و آلاینده های زیست محیطی

از گزارشاتی که در این راستا طی یک هفته گذشته منتشر شده می‌توان به عدم رعایت استانداردها در دفن زباله‌های عفونی و غیرعفونی در استان ها آذربایجان غربی، خوزستان اشاره کرد.

روز گذشته مدیرکل حفاظت محیط زیست خوزستان، محمدجواد اشرفی در کارگروه مدیریت پسماند خوزستان اظهار کرد: در یک ماه گذشته، وضعیت نامناسب و اسف‌بار مدیریت پسماند و وضعیت محل دفن زباله‌های اهواز، بحران زیست محیطی برای شهروندان اهوازی و دیگر خوزستانی‌ها ایجاد کرده است. حتی در مسیر برخی شهرها آلودگی شدیدی ایجاد شده است.

معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری خوزستان گفت: مدیریت پسماند و رفع مشکلات سایت صفیره در اولویت برنامه‌های شهرداری اهواز قرار ندارد و بهترین شاهد این ادعا غیبت شهردار اهواز در کارگروه مدیریت پسماند است.

همچنین مدیرکل حفاظت محیط زیست آذربایجان غربی گفت: عملیاتی شدن طرح مطالعاتی در خصوص محل دفن پسماندهای ویژه استان نیازمند تامین اعتبار است. نظری یاد آور شد: متوسط سرانه تولید پسماند به ازای هر نفر در استان ۹۲۰ گرم است که بیشتر از متوسط کشوری که ۸۰۰گرم است، برآورد شده است.

در گزارش دیگر، مردم بجنورد روزانه حدود ۱۳۷ تن و سالانه بیش از ۴۸ هزار تن زباله تولید می‌کنند که دفن و یا بازیافت آنها مسئله مهمی برای این شهرستان شده است سال هاست تدابیر مختلفی برای حل معضل زباله‌های شهرستان بجنورد مطرح می‌شود اما یکی پس از دیگری بی نتیجه باقی مانده و شرایط روز به روز خطرناک‌تر می‌شود.

همچنین در خبری دیگر مدیرکل حفاظت محیط‌زیست خوزستان گفت: در چند سال گذشته، شهرداری آبادان زباله‌های شهری را در تالاب شادگان تخلیه می‌کند که این کار باعث شده نظم طبیعی تالاب به خطر افتد و سلامت مردم حاشیه تالاب مورد تهدید قرار گیرد.

محمدجواد اشرفی اظهار داشت: بارها از تخلیه پسماند در این تالاب جلوگیری کردیم و قرار شد پسماندها به جای دیگری منتقل شود اما متاسفانه تاکنون هیچ اقدام عملی صورت نگرفته و شهرداری هم به بهانه نداشتن اعتبار، این روال را ادامه می‌دهد.