اردبیل؛ اعتراض به ممنوعیت‌ها در انتخاب نام کودکان

فعالین مدنی اردبیل در اعتراض به آنچه «مداخله دولت در سلب حق انتخاب نام کودک توسط والدین» عنوان کرده‌اند، اقدام به دیوارنویسی گسترده در سطح شهر اردبیل کرده‌اند.

فعالین مدنی اردبیلی به خودداری اداره ثبت‌احوال این شهر در صدور شناسنامه برای کودکان به بهانه فارسی نبودن نام انتخابی، معترض هستند.

در کنار برخی از این دیوارنویسی‌ها که در آن جملاتی مانند «محافظت از هویت کودکان» و «حکومت حق نام‌گذاری برای فرزندم را ندارد» استفاده‌شده است، نام «آییل» به چشم می‌خورد. 

نام آییل برگرفته از هشتگ اعتراضی کاربران مجازی است که پس از انتشار ویدیوی اعتراضی «سجاد جولانی»، در شبکه‌های مجازی ترند شده است.

آقای جولانی خواننده و نوازنده تُرک ساکن شهرستان اردبیل است. وی چندی پیش با انتشار ویدئویی از مقابل ساختمان ثبت‌احوال این شهر به عدم صدور شناسنامه و رد شدن نام «آییل» که وی برای فرزند دختر خود انتخاب کرده بود، اعتراض کرد.

این هنرمند اردبیلی در این ویدئو با اعلام اینکه از حق خود کوتاه نخواهد آمد، با اشاره به معنی نام آییل که در زبان ترکی به معنی «بیدار شو» است،  گفته «صرف از نظر از ترکی بودن این اسم، چون حکومت ایران میانه خوبی با آگاهی و بیداری مردم نداشته و همیشه هراسان از این موضوع بوده است، با انتخاب نام آییل مخالفت کرده است.»

انتشار ویدئوی اعتراضی آقای جولانی، واکنش‌های گسترده‌ای در فضای مجازی در پی داشت. در کنار ترُک‌ها برخی از کاربران عرب، کُرد، ترکمن و بلوچ نیز با استفاده از هشتگ آییل به بازگو کردن تجربه‌های مشابه در توییتر پرداختند. 

«حامد فرمند» فعال حقوق کودک و بنیان‌گذار «موسسه کودکان زندانیان» در واکنش به این اتفاق با انتشار توییتی نوشته است: «بند یک ماده ۸ پیمان‌نامه حقوق کودک حق نام‌گذاری رو صراحتاً به خانواده‌ها داده و کشورهای متعهد به پیمان‌نامه ازجمله ایران، موظف به رعایت این حق و مداخله نکردن در آن هستند.»

ابراهیم نوری پژوهشگر حقوق نیز با انتشار نوشته‌ایاقدام اداره ثبت‌احوال در عدم صدور شناسنامه برای آییل را نقض آزادی باور و اعتقاد سیاسی، رفتارهای مذهبی، مشارکت فرهنگی و نیز مداخله دولت در اصل حریم خصوصی تفسیر کرده است.

سازمان ثبت‌احوال ایران با انتشار فهرستی از اسامی مصوب خود از شهروندان می‌خواهد که از این نام‌ها برای فرزندان خود انتخاب کنند. در صورتی‌که نام انتخابی خارج از فهرست پیشنهادی اداره ثبت‌احوال باشد، نام انتخاب‌ شده از سوی والدین جهت بررسی به هیئتی مستقر در این سازمان ارسال و در صورت عدم تائید مانع از نام‌گذاری آن‌ها می‌شود.

این اولین بار نیست که عدم صدور شناسنامه و مخالفت سازمان ثبت‌احوال با نام انتخابی از سوی والدین، حاشیه‌ساز می‌شود. 

سال‌هاست بسیاری از خانواده‌ها در انتخاب نام دلخواه برای فرزندان خود با محدودیت مواجه هستند. محدودیت‌هایی که تنها در صورت پیگیری و پافشاری خانواده‌ها بعضا با رای دادگاه برداشته می‌شوند ولی در بیشتر موارد والدین امکان انتخاب نام دلخواه خود برای فرزندانشان را نمی‌یابند.