محمد نیازی، امید سعیدی و مصطفی ارفعی شهروندان ساکن تهران توسط نیروهای امنیتی بازداشت و امروز جمعه ۱ مردادماه به قرنطینه زندان تهران بزرگ منتقل شدند. بازداشت این شهروندان به دنبال انتشار یک فراخوان در خصوص حمایت از مردم خوزستان صورت گرفته است.
ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، امروز جمعه ۱ مرداد ۱۴۰۰، محمد نیازی، امید سعیدی و مصطفی ارفعی شهروندان ساکن جاده ساوه تهران، به قرنطینه زندان تهران بزرگ منتقل شدند.
بازداشت این شهروندان در پی انتشار یک فراخوان در صفحه اینستاگرام خود در خصوص حمایت از مردم خوزستان صورت گرفته است
به دنبال اعتراضات هفته گذشته شهروندان استان خوزستان، طی روزهای اخیر تجمعاتی در حمایت از این شهروندان در شهرهای مختلف کشور از جمله، یزد، الیگودرز، اصفهان، حر برگزار شده است. این تجمعات نیز در برخی موارد با حضور نیروهای نظامی و بعضا با تیراندازی به سوی شهروندان به خشونت کشیده شده است. مقامات نظامی استان لرستان، روز جاری کشته شدن یک شهروند و زخمی شدن ۷ تن دیگر را در اعتراضات روز گذشته الیگودرز تائید کردند.
گیتی ذوالفقاری، زندانی سیاسی از بهمنماه سال گذشته دوران محکومیت خود را در بند زنان زندان اوین سپری میکند. خانم ذوالفقاری پیشتر توسط دادگاه انقلاب تهران به ۳ سال حبس تعزیری محکوم شده بود. این محکومیت در مرحله تجدیدنظر به ۱ سال و ۶ ماه حبس تعزیری تقلیل یافت. گیتی ذوالفقاری علیرغم شیوع کرونا در بند زنان و سپری کردن بیش از یک سوم از دوران محکومیت خود کماکان در حال تحمل حبس است.
ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، گیتی ذوالفقاری، زندانی سیاسی از تاریخ ۸ بهمنماه ۹۹ دوران محکومیت خود را در بند زنان زندان اوین سپری میکند.
علیرغم سپری کردن بیش از یک سوم دوران محکومیت، تاکنون با اعزام به مرخصی و یا آزادی مشروط خانم ذوالفقاری موافقت نشده است. این امر در حالی است که شیوع کرونا در بند زنان زندان اوین به حدی رسیده است که علاوه بر برخی زندانیان، تعدادی از مسئولان این بند از جمله شهلا برنجی، افسر جانشین سرشیفت بند زنان اوین، الهام بهارمست و زینب شیردل، دو تن از سرشیفت های بند زنان اوین نیز با تست کرونای مثبت به مرخصی اعزام شده اند.
گیتی ذوالفقاری پیشتر در تاریخ ۵ آبانماه ۹۲ توسط ماموران اداره اطلاعات بازداشت و به بازداشتگاه این نهاد امنیتی موسوم به بند ۲۰۹ زندان اوین منتقل شد. او پس از ۵۲ روز با تودیع قرار وثیقه به صورت موقت و تا پایان مراحل دادرسی آزاد دشد.
این شهروند خردادماه سال ۹۵ توسط شعبه ۲۸ دادگاه انقلاب تهران به ریاست قاضی محمد مقیسه از بابت اتهامات “اجتماع و تبانی به قصد اقدام علیه امنیت ملی و تبلیغ علیه نظام به قصد براندازی” به ۳ سال حبس تعزیری محکوم شده بود. این محکومیت در مرحله تجدیدنظر توسط شعبه ۳۶ تجدیدنظر استان تهران به ۱ سال و ۶ ماه حبس تعزیری تقلیل یافت.
معاون فرمانده نیروی انتظامی استان لرستان، کشته شدن یک شهروند جوان و زخمی شدن هفت تن دیگر در جریان اعتراضات شب گذشته مردم شهرستان الیگودرز، بر اثر تیراندازی را تائید کرد. او همچنین بازداشت تعدادی از شهروندان را نیر در اعتراضات این شهر تائید کرده است. شب گذشته ۳۱ تیرماه، شماری از مردم الیگودرز در حمایت از مردم خوزستان تجمع اعتراضی برپا کردند.
به نقل از تسنیم، معاون فرمانده نیروی انتظامی استان لرستان، کشته و زخمی شدن هشت شهروند در جریان اعتراضات شب گذشته مردم شهرستان الیگودرز بر اثر تیراندازی را تائید کرد.
در این گزارش اشاره ای به هویت این شهروندان نشده است؛ با این حال خبرگزاری صدا و سیما دو تن از بازداشت شدگان را نوجوان ۱۶ ساله عنوان کرده بود.
علی گلالی با اشاره به اعتراضات شب گذشته مردم در شهرستان الیگودرز اظهار داشت: شب گذشته تعدادی از مردم شهرستان الیگودرز به صورت مسالمتآمیز در مورد مشکلات کمآبی استان خوزستان تجمع داشتند و خواستار حل مشکل مردم شدند.
گلالی همچنین بدون اشاره به تعداد و هویت این افراد، از بازداشت شماری از شهروندان و تحویل دادن آنان به مراجع قضایی خبر داده است.
شب گذشته ۳۱ تیرماه، شماری از مردم الیگودرز در حمایت از مردم خوزستان تجمع اعتراضی برپا کردند. بر اساس ویدئوهایی که در شبکه های اجتماعی دست به دست می شود اعتراضات شب گذشته مردم الیگودرز با حضور نیروهای نظامی و تیراندازی به سوی معترضین به خشونت کشیده شده است.
پیش از این تعداد کشته شدگان تایید شده توسط مقامات استانی در جریان اعتراضات ۸ روز اخیر، چهار تن از جمله سه شهروند و یک مامور نیروی انتظامی، اعلام شده بود. منابع محلی هویت دو تن از این افراد را مصطفی نعیماوی ۳۰ ساله از اهالی شادگان، قاسم ناصری (خضیری)، حدودا ۱۷ ساله از اهالی منطقه کوت عبدالله اهواز اعلام کرده اند. همچنین یکی دیگر از کشتهشدگان اعتراضات به نام هادی بهمنی که گفته میشود نوجوانی ۱۷ ساله است، روز گذشته به خاک سپرده شد. بر اساس گزارشات منتشر شده، او در تاریخ ۲۹ تیرماه در ایذه کشته شد. برخی گزارشات منابع محلی تعداد افراد جان باخته را حداقل دو برابر این آمار میدانند اما هرانا تا این لحظه قادر به تایید صحت آن نیست و موضوع را تحت بررسی دارد.
از تاریخ ۲۴ تیرماه، شهروندان معترض در شهرهای مختلف اقدام به برگزاری تجمعات اعتراضی کردهاند که در بسیاری موارد این تجمعات با حضور نیروهای نظامی و امنیتی به خشونت کشیده شده است.
سازمان عفو بینالملل طی بیانیهای از استفاده نیروهای امنیتی از سلاحهای جنگی برای سرکوب معترضان در خوزستان خبر داده است. این سازمان در بیانیه خود از کشته شدن دستکم ۸ شهروند، در این اعتراضات خبر داده و خواستار آزادی فوری بازداشتشدگان و محافظت از زندانیان در مقابل شکنجه و بدرفتاری شده است.
ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، سازمان عفو بینالملل طی بیانیهای از استفاده نیروهای امنیتی از سلاحهای جنگی برای سرکوب معترضان در خوزستان خبر داده است.
این سازمان در بیانیه خود از کشته شدن دستکم ۸ شهروند، از جمله یک پسر نوجوان به نامهای “مصطفی عساکره (نعیماوی) در شادگان، قاسم ناصری (خضیری) در کوت عبدالله، میثم عچرش و عیسی بالدی در شهرک طالقانی ماهشهر، حمزه (فرزاد) فریسات در اهواز، مهدی چنانی در شوش، حمید مجدم (جوکاری) در چمران و هادی بهمنی، پسر نوجوان در ایذه” در این اعتراضات در ۷ شهر مختلف از تاریخ ۲۵ تا ۳۰ تیرماه امسال خبر داده و خواستار آزادی فوری بازداشتشدگان و محافظت از زندانیان در مقابل شکنجه و بدرفتاری شده است. دیانا الطحاوی، معاون مدیر خاورمیانه و شمال آفریقا سازمان عفو بینالملل در این خصوص گفته است: «معترضان شکایتهای قانونی، اقتصادی و سیاسی مشروع میکنند، با این حال با رگبار گلوله، گاز اشک آور و بازداشت مواجه میشوند.»
بر اساس این بیانیه و بنا به ویدئوهای تایید شده توسط آزمایشگاه شواهد بحران عفو بینالملل، نیروهای امنیتی برای پراکنده کردن معترضان از سلاحهای خودکار مرگبار، تفنگ ساچمهای و گاز اشک آور در چندین شهر از جمله ایذه، اهواز، کوت عبدالله، سوسنگرد و شوشتر استفاده میکنند. همچنین شمار زیادی از شهروندان از جمله کودکان به دلیل صدمات ناشی از تیراندازی با شرایط بحرانی در بیمارستان بستری شدهاند. همزمان نیروهای امنیتی اقدام به بازداشت گسترده معترضان و فعالین عرب کردهاند.
معاون و مدیر خاورمیانه و شمال آفریقای سازمان عفو بینالملل، با اشاره به سابقه سرکوب گسترده و سیستماتیک اعتراضات در ایران و کشته شدن صدها تن در اعتراضات آبان ۹۸ و پاسخگو نبودن مقامات حکومت ایران در قبال آن، از شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد درخواست فوری جمعآوری و تجزیه و تحلیل شواهد را داشته است تا روند کیفری مستقل و منصفانهای تسهیل شود.
همزمان سازمان دیدهبان حقوق بشر بیانیهای با عنوان «پاسخ مرگبار به اعتراضات آب» در خصوص اعتراضات خوزستان منتشر کرده است. در این گزارش نیز به کشته شدن ۳ تن از معترضان در خوزستان اشاره شده است. این بیانیه همچنین با استناد به گزارش هرانا بازداشت ۱۸ شهروند توسط نیروهای امنیتی در روزهای ابتدایی اعتراضات را تائید کرده است. به علاوه این بیانیه با اشاره به اختلال و مشکل در دسترسی به اینترنت در این استان افزوده است که طی ۳ سال اخیر مقامات دسترسی مردم به اینترنت را در خلال اعتراضات محدود کردهاند.
منیره عربشاهی، فعال مدنی، امروز جمعه ۱ مردادماه، با پایان ایام مرخصی به زندان کچویی کرج بازگشت. خانم عربشاهی در تاریخ ۱۳ اردیبهشتماه از زندان کچویی کرج به مرخصی درمانی اعزام شده بود.
ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، امروز جمعه ۱ مرداد ۱۴۰۰، منیره عربشاهی، فعال مدنی، با پایان ایام مرخصی به زندان کچویی کرج بازگشت.
خانم عربشاهی از تاریخ ۱۳ اردیبهشتماه از زندان کچویی کرج با تودیع قرار وثیقه ۵۰۰ میلیون تومانی به مرخصی درمانی اعزام شده بود.
منیره عربشاهی علیرغم تاکید پزشکی قانونی در خصوص عدم تحمل حبس از رسیدگی پزشکی محروم مانده و با کارشکنی مسئولان کماکان دوران محکومیت خود را میگذراند. کارشکنی در اعزام منیره عربشاهی جهت درمان او نیز در حالی بود که پزشک متخصص غدد و پزشک مغز و اعصاب نیز پس از انجام آزمایشات به لزوم انجام عمل جراحی دیسک کمر و همچنین نمونه برداری و جراحی غده تیروئید او تاکید کرده بودند و این موضوع نیز علیرغم موافقت کمیسیون و قاضی ناظر زندان، به دلیل امنتاع دادستان از ارائه پاسخ تاکنون بینتیجه مانده بود.
با وجود اینکه در خصوص گواهی عدم تحمل حبس خانم عربشاهی، علاوه بر پزشکی قانونی، تائید ۳ پزشک معتمد دیگر به لحاظ اداری مورد نیاز است، او صرفا توسط یک پزشک ویزیت شده که عدم تحمل حبس را تائید کرده است با این حال خانم عربشاهی جهت ویزیت توسط دو پزشک دیگر تاکنون اعزام نشده بود.
دختر خانم عربشاهی، یاسمن آریانی از مخالفان حجاب اجباری در حالی که در تاریخ ۲۵ بهمن ۹۷ با پایان حبس از بابت محکومیت پیشین خود از زندان اوین آزاد شده بود، در تاریخ ۲۱ فروردین ۹۸ مجددا بازداشت و به بازداشتگاه وزرا در تهران منتقل شد. خانم عربشاهی یک روز پس از او بازداشت و به همراه فرزندش به زندان قرچک ورامین منتقل شدند. آنها نهایتا در تاریخ ۲۲ مرداد ۹۸ از زندان قرچک ورامین به بند زنان زندان اوین منتقل شدند و مجددا در تاریخ ۳۰ مهرماه سال گذشته از بند زنان زندان اوین به زندان کچویی کرج تبعید شدند.
این دختر و مادر زندانی مردادماه ۹۸ توسط شعبه ۲۸ دادگاه انقلاب به ریاست قاضی محمد مقیسه محاکمه و هرکدام از بابت اتهامات “اجتماع و تبانی به قصد اقدام علیه امنیت ملی، تبلیغ علیه نظام و تشویق و فراهم نمودن موجبات فساد و فحشا” به ۱۶ سال حبس تعزیری و در مرحله تجدیدنظر هرکدام مجموعا به ۹ سال و ۷ ماه حبس محکوم شدند. با استناد به ماده ۱۳۴ قانون مجازات اسلامی مجازات اشد یعنی ۵ سال و شش ماه زندان در خصوص هر یک از آنها قابل اجرا است.
یاسمن آریانی نیز در تاریخ ۱۵ تیرماه از زندان کچویی کرج به مرخصی کوتاه مدت اعزام شد.
صدا و سیمای جمهوری اسلامی، کشته شدن یک شهروند در جریان اعتراضات شب گذشته مردم شهرستان الیگودرز، بر اثر تیراندازی را تائید کرد. همچنین این خبرگزاری از زخمی شدن دو نوجوان در جریان اعتراضات این شهر خبر داد. شب گذشته ۳۱ تیرماه، شماری از مردم الیگودرز در حمایت از مردم خوزستان تجمع اعتراضی برپا کردند.
صدا و سیمای جمهوری اسلامی کشته شدن یک شهروند، در جریان اعتراضات شب گذشته مردم شهرستان الیگودرز بر اثر تیراندازی را تائید کرد.
در این گزارش اشاره ای به هویت این شهروند نشده است با این حال این خبرگزاری، کشته شدن این جوان ۲۰ ساله را در نتیجه تیراندازیهای “مشکوک” عنوان کرده است.
خبرگزاری صدا و سیما همچنین از زخمی شدن دو نوجوان در جریان این اعتراضات خبر داد. شب گذشته ۳۱ تیرماه، شماری از مردم الیگودرز در حمایت از مردم خوزستان تجمع اعتراضی برپا کردند. بر اساس ویدئوهایی که در شبکه های اجتماعی دست به دست می شود اعتراضات شب گذشته مردم الیگودرز با حضور نیروهای نظامی و تیراندازی به سوی معترضین به خشونت کشیده شده است.
پیش از این تعداد کشته شدگان تایید شده توسط مقامات استانی در جریان اعتراضات ۸ روز اخیر، چهار تن از جمله سه شهروند و یک مامور نیروی انتظامی، اعلام شده بود. منابع محلی هویت دو تن از این افراد را مصطفی نعیماوی ۳۰ ساله از اهالی شادگان، قاسم ناصری (خضیری)، حدودا ۱۷ ساله از اهالی منطقه کوت عبدالله اهواز اعلام کرده اند. همچنین یکی دیگر از کشتهشدگان اعتراضات به نام هادی بهمنی که گفته میشود نوجوانی ۱۷ ساله است، روز گذشته به خاک سپرده شد. بر اساس گزارشات منتشر شده، او در تاریخ ۲۹ تیرماه در ایذه کشته شد. برخی گزارشات منابع محلی تعداد افراد جان باخته را حداقل دو برابر این آمار میدانند اما هرانا تا این لحظه قادر به تایید صحت آن نیست و موضوع را تحت بررسی دارد.
از تاریخ ۲۴ تیرماه، شهروندان معترض در شهرهای مختلف اقدام به برگزاری تجمعات اعتراضی کردهاند که در بسیاری موارد این تجمعات با حضور نیروهای نظامی و امنیتی به خشونت کشیده شده است.
آنچه در پی میآید گزارش ماهانه و اجمالی از وضعیت حقوق بشر در ایران در دوره زمانی تیر ماه ۱۴۰۰ است که به همت نهاد آمار، نشر و آثار مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران تهیه شده است، این گزارش با توجه به حجم محدود آن و نیز به دلیل عدم اجازه فعالیت گروههای مستقل مدافع حقوق بشر در ایران نمیتواند بازتاب بی نقص وضعیت حقوق بشر در ایران باشد.
لازم به یادآوری است بخش آمار این تشکل به صورت سالانه گزارش مفصلتر خود را به اشکال آماری و تحلیلی از وضعیت حقوق بشر در ایران منتشر میکند.
خلاصه آنچه گذشت:
اخبار نقض حقوق بشر در تیر ماه ۱۴۰۰ با قریب به ۳۷ مورد اعدام، محکومیتهای متعدد، احضارها، نقض گسترده حقوق زندانیان، نقض پایدار آزادی بیان، تجمعات کارگران بخصوص در زمینه معوقات مزدی و موارد دیگری که در استانهای مختلف رخ داد، همراه بود. این گزارش بر مبنای اطلاعاتی گردآوری شده که صحت آنها به احراز رسیده است.
اعدام
تیر ماه، با قریب به ۳۷ مورد اعدام همچنان بازگو کننده نقض حق حیات در دستگاه قضایی جمهوری اسلامی ایران است. بنا بر گزارش نهادهای بینالمللی، ایران به تناسب سرانه جمعیت و میزان اعدام، رتبه نخست اعدام شهروندان خود در دنیا را دارد. از مهمترین رویداد ها در این باره میتوان به اجرای حکم اعدام بهاالدین قاسم زاده، کودک_مجرم در زندان ارومیه، که پیشتر از بابت اتهام قتل به اعدام محکوم شده بود، اشاره کرد.
افزون بر این، حسین خیری زندانی سیاسی از بابت اتهام “محاربه از طریق تخریب اموال مردم به قصد مقابله با نظام” به اعدام محکوم شد.
به علاوه، دو متهم از بابت اتهام قتل و یک متهم دیگر از بابت اتهام تجاوز در تهران به اعدام محکوم شدند.
گفتنی است، نزدیک به ۱۰ ماه پس از اعدام خضر قویدل در زندان ارومیه، حکم اعدام او در دیوان عالی کشور نقض شده است. آقای قویدل در تاریخ ۲۰ شهریورماه سال گذشته در حالی اعدام شد که پرونده وی در دیوان عالی کشور در حال رسیدگی بوده است.
همچنین، حکم اعدام یک متهم در مشهد از بابت اتهام قتل توسط دیوان عالی کشور تایید شد.
بیش از ۷۵ درصد اعدام های صورت گرفته در ایران توسط دولت یا نهاد قضایی اطلاع رسانی نمیشوند که نهادهای حقوق بشری اصطلاحا آن را اعدام “مخفیانه” میخوانند.
آزادی اندیشه و بیان
در این ماه، تجمعات مردمی در اعتراض به بی آبی و سوء مدیریت مسئولان، در استان خوزستان از شب پنجشنبه ۲۴ تیرماه آغاز شد و دستکم به ۲۸ شهر گسترش یافت. در طی این هفت روز شماری از شهروندان زخمی شده اند و کشته شدن سه شهروند معترض و یک مامور نیروی انتظامی در جریان اعتراضات، توسط مقامات استانی تائید شد. همچنین روز پنجشنبه ۳۱ تیرماه، هادی بهمنی، یکی از کشته شدگان اعتراضات به خاک سپرده شد. همینطور بنا بر اعلام منابع محلی شماری از شهروندان در جریان اعتراضات روزهای اخیر بازداشت شده اند که تاکنون هویت ۱۸ تن از آنها احراز شده است. دبیر شورای عالی امنیت ملی و فرماندار شهرستان بهبهان نیز بدون ذکر جزییات بازداشت شهروندان طی اعتراضات شبهای گذشته را تایید کردند. بر اساس گزارشات دریافتی، ماموران امنیتی کماکان در شهرهای مختلف خوزستان حضور گستره دارند. همچنین قطع اینترنت در شهرهای مختلف استان خوزستان و اختلال جدی در اینترنت در شهرهای دیگر کشور گزارش شده است.
در تیرماه، بسان گذشته بازداشت متهمان بصورت متعدد گزارش شد که از میان این گزارشات میتوان به بازداشت ناهید کمانگر در کامیاران، بیش از ۱۰۰ شهروند در روز برگزاری انتخابات شوراها در یاسوج و رضا سلامات در اهواز اشاره کرد.
طبق قانون، قاضی نباید کسی را احضار یا جلب کند، مگر آن که دلایل کافی داشته باشد. اگرچه ممکن است کسی که در مظان اتهام قرار گرفته است، پس از پایان دادرسی، تبرئه شود، اما همین زدن برچسب اتهام به دیگری باید دلیل داشته باشد. قاضی در صورت سهلانگاری در این مورد، خود مشمول محکومیت انتظامی میشود. اما در این حیطه معیارهای مراجع قضایی ایران متناقض با موازین حقوق بشری است.
افزون بر این، روز چهارشنبه ۱۶ تیرماه، منزل زرتشت احمدی راغب، فعال مدنی توسط نیروهای امنیتی مورد بازرسی قرار گرفته است. ماموران در جریان این بازرسی شماری از وسایل شخصی وی و خانوادهاش از جمله کیس کامپیوتر، تلویزیون و تلفنهای همراه آنان را ضبط کرده و با خود بردهاند.
لازم به ذکر است، فرهاد محمدی و مریم سامقانی جهت اجرای حکم حبس بازداشت و به ترتیب به زندان های سنندج و اوین منتقل شدند.
از سوی دیگر، مدیر مسئول پایگاه خبر و اطلاعات روز، مدیرعامل پایگاه خبری نفت ما و خبرنگار این پایگاه و مدیر مسئول پایگاه خبری میز نفت، در دادگاه مطبوعات مجرم شناخته شدند.
گفتنی است، روز جمعه ۱۸ تیرماه، سایت خبری انصافنیوزنوشت که پس از تماس “یک نهاد نظارتی در دولت” مجبور به حذف گزارش مصاحبه با یک «کارمند سابق وزارت اطلاعات» شده است.
زندان
در ماهی که گذشت، روز چهارشنبه ۲۳ تیرماه، توزیع نامناسب جیره مواد غذایی، توسط مسئولان زندان ارومیه، موجب بروز درگیری در میان شماری از زندانیان و کشته شدن ۱ زندانی و مصدومیت ۱۶ زندانی دیگر شد.
در ماه سپری شده، مدیرکل زندان ها و اقدامات تامینی و تربیتی خراسان رضوی از مرگ ۹ زندانی بر اثر ابتلا به کروناطی سال گذشته در این استان خبر داد.
همچنین، کامران قاسمی، زندانی سیاسی زندان ارومیه، روز شنبه ۵ تیرماه، در زمان ملاقات حضوری با خانواده خود، توسط ماموران مورد ضرب و شتم قرار گرفت. ضرب و شتم این زندانی سیاسی به دنبال اعتراض وی، نسبت به توهین و برخورد نامناسب ماموران با خانواده اش در زمان ملاقات صورت گرفته است.
به علاوه، سپیده قلیان، فعال مدنی و محبوبه رضایی، زندانی سیاسی محبوس در زندان بوشهر روز سهشنبه ۲۹ تیرماه، توسط زندانیان متهم به جرائم خشن در مقابل مسئولان زندان به شدت مورد ضرب و شتم قرار گرفتند. گفته میشود که این امر با تحریک زندانیان توسط رئیس بند زنان این زندان، صورت گرفته است
در ضمن، بکتاش آبتین از اعضای کانون نویسندگان ایران، روز یکشنبه ۲۷ تیرماه، از زندان اوین به بیمارستان شهدای تجریش منتقل شد. بکتاش آبتین علیرغم حال نامناسب جسمی و احساس درد در ناحیه بیضه، از طریق پابند به تخت بسته شده است.
لازم به ذکر است، گلرخ ایرایی، فعال حقوق بشر تبعید شده به زندان آمل، با ارسال پیامی کوتاه از زندان، به نقض حقوق زنان زندانی در این زندان اعتراض کرده و اعلام داشته است به نشانه اعتراض از رفتن به سالن ملاقات و تماس تلفنی خودداری خواهد کرد.
همینطور، غلامحسین کلبی از قدیمیترین زندانیان سیاسی ایران در زندان شیبان اهواز از حدود ۲۰ سال و شش ماه قبل، بدون مرخصی و چشماندازی از آزادی، حکم حبس ابد خود را تحمل میکند. آقای کلبی که مدتی قبل به دنبال اعتراض به شرایط نگهداری زندانیان به صورت تنبیهی به یکی از بندهای زندان شیبان اهواز، منتقل شده، مدتی را در اعتصاب غذا به سر برده و هم اکنون نیز از دسترسی به امکانات بهداشتی و درمانی محروم است.
به علاوه، خالد پیرزاده، زندانی سیاسی زندان تهران بزرگ به زندان شیبان اهواز منتقل شد. آقای پیرزاده در تاریخ ۲۴ خردادماه با وعده مرخصی وصل به آزادی مشروط از زندان تهران بزرگ به مرخصی استعلاجی اعزام شده و در تاریخ ۱۶ تیرماه به این زندان بازگشته بود. علی شریف زاده، وکیل مدافع خالد پیرزاده، طی یادداشتی در صفحه شخصی خود ضمن تایید این خبر، با ابراز نگرانی از سرنوشت موکل خود نوشت: “این بند محل نگهداری محکومین خطرناک می باشد. عدم تفکیک زندانیان سیاسی اصلی ترین حقوق آنها را پایمال کرده است. حفظ جان و سلامت ایشان بعهده سازمان زندانها و دادیار ناظر بر زندانیان سیاسی می باشد”.
به جز این، آرام مرادیان، امیر رضایی و آرش احمدیان با گذشت بیش از ۷۰ روز از زمان دستگیری کماکان در بازداشتگاه اداره اطلاعات سنندج به سر میبرند. به گفته یک منبع مطلع، تاکنون مراجع قضایی و امنیتی با آزادی موقت این سه شهروند موافقت نکردهاند و نیروهای امنیتی این سه شهروند را برای اخذ اعترافات اجباری و همکاری با نهادهای امنیتی تحت فشار قرار دادهاند.
از طرفی، مازیار سیدنژاد، فعال کارگری با گذشت بیش از یک ماه از زمان دستگیری، کماکان در بازداشت و بیخبری بسر میبرد.
در تیرماه، کاوه منبری، شیرکو منبری، پیام منبری، سریاد منبری شهروندان بازداشتی در سنندج، علیرغم گذشت بیش از دو ماه و مکائیل منبری با سپری شدن بیش از سه هفته از زمان دستگیری کماکان در بازداشت و بلاتکلیفی به سر میبرند. به نقل از یک منبع مطلع آمده است: این پنج شهروند در بازداشتگاه اداره اطلاعات سنندج تحت بازجویی قرار دارند و تاکنون از حق دسترسی به وکیل و ملاقات با خانواده محروم بودهاند.
برخی زندانیان در دوران بازداشت و یا حبس خود در کنار مشکلات هر روزه زندان به ناچار برای شنیده شدن دادخواهیشان دست به اعتصاب غذا میزنند.
علاوه بر این، روز شنبه ۱۲ تیرماه، سه زندانی محکوم به اعدام زندان ارومیه از جمله بهاالدین قاسم زاده، کودک_مجرم، جهت اجرای حکم به سلولهای انفرادی این زندان منتقل شدند. نهایتا سحرگاه روز یکشنبه ۱۳ تیرماه، حکم این سه زندانی در زندان ارومیه به اجرا درآمد.
یکی از خطرخیزترین کانونهای شیوع ویروس کرونا زندانها هستند. قشر زندانیان کمتر مورد توجه افکار عمومی و مسئولین قرار می گیرند.
در این ماه، صدرا عبداللهی همسر عالیه مطلب زاده، عکاس و فعال حقوق زنان محبوس در بند زنان زندان اوین، با انتشار فایل صوتی از همسر خود از شیوع ویروس کرونا در این بند و عدم رسیدگی پزشکی به زندانیان بیمار خبر داد. خانم مطلب زاده در این فایل صوتی گفت: معاون زندان آمد، گفتم فقط انگار اینجا همه را ریختهاید و درها را بستهاید تا همه بمیرند. خیلی راحت گفت خانم بیرون هم همین است، بیرون هم مردم دارند میمیرند، فرقی ندارد، شما هم بمیرید.
همچنین، تست کرونای امیرحسین مرادی از شهروندان بازداشت شده در جریان اعتراضات آبان ۹۸، مثبت اعلام شد. بابک پاک نیا، وکیل مدافع وی با اعلام این خبر در صفحه شخصی خود گفته است که دلیل مشکلات گوارشی اخیر آقای مرادی ناشی از ابتلا به همین بیماری بوده است.
با وجود خطرهای موجود، محرومیت زندانیان عقیدتی و سیاسی از اعزام به مرخصی به وفور گزارش شده است که از مهمترین آنها میتوان به سهیل عربی در زندان رجایی شهر کرج، ناصر نورد گلتپه، مژگان کاوسی در زندان اوین و علیرضا فرشی در زندان تهران بزرگ اشاره کرد.
اقلیت های ملی و مذهبی
اتنیک ها در تیرماه نیز زیر فشار فزاینده بازداشتها و احضارها بودند.
همینطور، امید معروف در دادگاه انقلاب اشنویه و ایوب و داوود شیری، فعالین ترک (آذربایجانی) محبوس در زندان تبریز در شعبه ۱۶ بازپرسی دادسرای عمومی و انقلاب تبریز محاکمه شدند.
در ماهی که گذشت، اداره ثبت احوال استان اردبیل از صدور شناسنامه برای یک کودک به نام «ائلجان» در شهرستان گرمی، خودداری کرده است. عدم صدور شناسنامه توسط ادارات ثبت احوال برای برخی نام های انتخابی امری مسبوق به سابقه است.
اعمال فشار و تهدید اقلیتهای مذهبی در این ماه نیز ادامه داشت.
در ماهی که سپری شد، امیر فرامرزی، شهروند اهل بوکان بازداشت شد و به زندان ارومیه منتقل شد.
گفتنی است، ابراهیم بلوچ طلبه و ادریس پناه روحانیون اهل سنت، توسط اداره اطلاعات شهرستان زاهدان احضار و مورد بازجویی قرار گرفتند.
لازم به ذکر است، کلیسای تاریخی «کانتور» واقع در شهر قزوین با تغییر کاربری تبدیل فروشگاه صنایع دستی شده است. مصادره، تخریب و تغییر کاربری کلیساها در ایران به طور نظاممند و سیستماتیک توسط حکومت و یا با چراغ سبز جمهوری اسلامی امری مسبوق به سابقه است.
حقوق کودک
برای برخی از نوجوانان، هنگامی که رشد و بلوغ طبیعی آنها با وقایع ناراحت کننده ای همراه شود، ممکن است برای آنها بسیار سخت و تحمل ناپذیر باشد. احساسات بسیار قوی همراه با ترس، استرس، سردرگمی، عدم اطمینان، فشار برای موفقیت و همچنین بدست آوردن توانایی فکر کردن در مورد اتفاقات به روش جدید برتوانایی حل مسئله و نحوه تصمیم گیری نوجوانان تاثیر می گذارد، و گاهی این فشارها ذهن خام و بی تجربه ی کودک را به سمت خودکشی برای رهایی از موقعیت مذکور سوق می دهد. سهم نوجوانان ایرانی از خودکشیهای سالانه از سوی سازمان پزشکی قانونی بیش از ۷ درصد اعلام شده است.
در ماهی که گذشت، یک مرد ۳۵ ساله در مشهد با خوراندن قرص متادون و بریدن رگ های دست دختر ۵ ساله اش، او را به قتل رساند.
در تیرماه، یک دختر ۱۶ ساله در کرمانشاه به دلیل دیر آمدن به خانه، توسط پدر خود با ضربات متعدد چاقو به قتل رسید. در قوانین ایران مواردی در نظر گرفته شده تا افرادی که مرتکب “قتلهای ناموسی” میشوند را از مجازاتهای سنگین معاف کند.
به علاوه، یک دختر ۱۳ ساله هنگام زایمان در بیمارستان رازی سراوان جان باخت. این کودک در سن ۱۲ سالگی ازدواج و ۳ ماه بعد باردار شده بود. آسیبهای جسمی و روانی ناشی از ازدواج در دوران کودکی، ضربات جبران ناپذیری را بر زندگی این کودکان وارد می کند. بارداری های زیر ۱۸ سال، مرگ و میر مادران، افسردگی، اقدام به خودکشی، طلاق، بازماندن از تحصیل و پایداری چرخه فقر فرهنگی و اقتصادی از جمله این آسیب ها است.
گفتنی است، یک نوزاد سه روزه پسر که در مسجد اسلام آباد بخش بیدشهر شهرستان اوز واقع در استان فارس رها شده بود، به بیمارستان منتقل شد. مدیر شبکه بهداشت و درمان شهرستان اوز از ابتلای این نوزاد به بیماری زردی خبر داد و گفت که نوزاد رها شده تحت مداوا و مراقبت پزشکی، قرار گرفت.
در ضمن، یک کودک ۱۰ ساله در یکی از روستاهای بخش پاتاوه شهرستان دنا، یک نوجوان حدودا ۱۷ ساله در مبارک شهر و یک دختر نوجوان ۱۵ ساله در گچساران، به ترتیب از طریق حلق آویز کردن و پریدن از روی پل زیر گذر دست به خودکشی زدند و جان خود را از دست دادند.
لازم به ذکر است، سارا پورعظیما، ورزشکار ۱۲ ساله، به دلیل ممنوع الخروج شدن توسط پدر، از شرکت در مسابقات جهانی سوارکاری جا ماند. این اقدام پدر، به دنبال اختلاف با مادر او صورت گرفته است. سارا پورعظیما قرار بود این هفته برای مسابقات جهانی سوارکاری نونهالان به همراه تیم ورزشی عازم روسیه شود.
در ماه سپری شده، رئیس پلیس فتا استان خراسان جنوبی از بازداشت سه نوجوان در این استان به دلیل آنچه “انتشار تصاویر و فیلمهای مستهجن” خوانده است، خبر داد.
زنان
در تیرماه، یک زن جوان ساکن شهر لیکک از توابع بهمئی واقع در استان کهگیلویه و بویراحمد که پیشتر با ضربات مشت همسرش دچار مرگ مغزی شده بود، جان خود را از دست داد. به گفته یک منبع مطلع علیرغم وقوع این رخداد، تاکنون همسر مقتول مورد بازداشت و یا تعقیب قضایی قرار نگرفته است.
در ماهی که گذشت، زنی در یوسف آباد ملارد توسط یک موتورسوار مورد اسیدپاشی قرار گرفت و از ناحیه دست دچار سوختگی شد. اسید، یکی از معدود محصولاتی است که بازار خرید و فروش آن در کشور هرگز از رونق نیفتاده است.
به علاوه، دادستان عمومی و انقلاب اسلامی مهاباد از بازداشت ۴ زن که به عنوان مدل در مراسم افتتاحیه یک واحد پارچه فروشی در این شهر حضور داشتند خبر داد.
کارگران و اصناف
در ماهی که سپری شد ۱۱۰ کارگر در سایه فقدان ایمنی محیط و شرایط کار در اقصی نقاط کشور دچار حادثه شدند. ایران در زمینه رعایت مسائل ایمنی کار در میان کشورهای جهان رتبه ۱۰۲ را به خود اختصاص داده که رتبه بسیار پایینی است.
در تیر ماه، عدم رعایت ایمنی کار ۶۴ کارگر را مصدوم و ۴۶ تن دیگر را به کام مرگ کشاند.
در این ماه، یک کارگر ۷۰ ساله شهرداری اسلام آباد غرب واقع در استان کرمانشاه، توسط علی حمیدی تبار شهردار این شهرستان و عوامل وی، مورد ضرب و شتم قرار گرفت. پس از این اقدام خشونت آمیز، کارگر مضروب به دستور شهردار از محل کارش اخراج شده و این در حالیست که وی حقوق سه ماه اخیر خود را نیز دریافت نکرده است.
در ماهی که گذشت، در جریان اعتصابات کارگری صنعت نفت کشور، ویدئویی در شبکه های اجتماعی منتشر شد که نشان می دهد مسئولان پالایشگاه نفت تهران در واکنش به اعتصاب این کارگران اقدام به توزیع فرم “تسویه حساب” و “اخراج از محل کار” در میان ۷۰۰ کارگر این پالایشگاه کرده اند.
گفتنی است، شماری از کارگران پتروشیمی گچساران توسط شرکت تیام صنعت از شرکت های طرف قرارداد پتروشیمی گچساران، اخراج شدند. اخراج این کارگران که برخی منابع محلی تعداد آنان حدود ۱۰۰ تن برآورد می کنند، در پی تجمعات و اعتراضات اخیر آن ها نسبت به عدم رسیدگی به مطالباتشان صورت گرفته است.
در تیرماه، رئیس انجمن صنفی کارگران ساختمانی استان گلستان، از عدم برخورداری ۱۵ هزار کارگر ساختمانی از بیمه تامین اجتماعی در این استان خبر داد. همچنین بنابر اعلام رئیس کانون عالی انجمنهای صنفی کارگران کشور، فقط ۳۰ درصد کارگران ساختمانی در کشور بیمه هستند.
به علاوه، روز سهشنبه ۱ تیرماه، غریب حویزاوی کارگر شرکت فولاد اهواز، به دلایل نامشخصی توسط نیروهای امنیتی در این شهر بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شد. آقای حویزاوی اواخر خردادماه سال جاری، طی حکم نماینده حقوقی کارفرما از این شرکت اخراج شده بود.
از سوی دیگر، حکم جزای نقدی جوانمیر مرادی فعال کارگری، به اجرا درآمد. آقای مرادی پیشتر توسط دادگاه انقلاب کرمانشاه به یک سال حبس تعزیری محکوم شد و این حکم در مرحله تجدید نظر به جزای نقدی تبدیل شد.
در ماه سپری شده، کارگران پیمانی شماری از شرکت های وابسته به صنایع نفت، پتروشیمی و نیروگاهها از روز شنبه ۲۹ خردادماه، جهت دست یافتن به مطالبات خود کمپینی را تحت عنوان “تخلیه سراسری بیست ده ۱۴۰۰” را اندازی کردند و این کمپین رفته رفته به شهرهای مختلف کشور کشیده شد. اعتصابات سراسری کارگران پیمانی پالایشگاهها، پتروشیمیها و نیروگاهها، همچنان در حال گسترش است و تا کنون کارگران ۱۰۵ واحد صنعتی در استان های مختلف کشور دست به اعتصاب زدهاند.
اگر چه که کارگر و کار انجام شده توسط او، دارای منزلت و جایگاه بسیار بالایست، ولی متاسفانه این جایگاه مورد توجه مسئولین، کارگزاران و کارفرمایان قرار نمی گیرد و در بسیاری از مواقع، این قشر ضعیف جامعه موفق به اخذ معوقات مزدی و رسیدن به مطالبات حداقلی خود نمی شوند، و یا بدون دلایل موجه از کار اخراج و یا تعدیل میشوند. به همین خاطر در بسیاری از موارد برای تحقق خواسته های خود ایجاد تجمعات اعتراضی را برمی گزینند.
همچنین، رضا قلی خسروی، محیط بانی که پیشتر در پی درگیری با شکارچیان غیر مجاز در پارک ملی قمیشلو استان اصفهان، دچار مصدومیت شده بود، روز شنبه ۱۹ تیرماه، جان خود را از دست داد.
از سویی دیگر، روز پنجشنبه ۱۷ تیرماه، تعدادی از سگ های بدون صاحب سربندر، با دهان و پاهای بسته، توسط تعدادی از شهروندان و فعالان حقوق حیوانات کشف و رها سازی شدند.
گفتنی است، چند قلاده سگ بدون صاحب در منطقه کوی صنعتی ستاره تبریز توسط افراد ناشناسی با خوراندن سم کشته شدند. اداره شهرداری به دلیل سهل انکاری در انجام مسئولیت خود مبنی بر جمعآوری سگهای بی سرپناه و انتقال آنان به محل امن همواره متهم ردیف اول کشتار سگ ها در سطح شهر بوده است که پیش از این نیز بارها به طرق مختلف تکرار شده است.
حق بر محیط زیست و مبانی فلسفی آن، از قواعد حقوق بشر و حقوق طبیعی نشأت گرفته شده است. ابتدایی ترین حق طبیعی انسان در این کره خاکی، «حق حیات» است. اما طی دهه های اخیر به دلیل استفاده بی رویه از منابع طبیعی، عدم نظارت و توجه به مباحث زیست محیطی و الگوهای صحیح، محیط زیست طبیعی به شدت مورد صدمه واقع شده است. هرانا در این حوزه گزارشاتی از هفته اول، دوم، سوم و چهارمبا هدف آگاهی سازی گردآوری کرده است.
خشونت نظامی و قضایی و امنیت شهروندان
در ماهی که سپری شد، شش کولبر در مریوان، نوسود، سردشت، هورامان و بانه در پی تیراندازی نیروهای نظامی کشته و زخمی شدند.
لازم به ذکر است، روز چهارشنبه ۱۶ تیرماه، ویدئویی در شبکه های اجتماعی منتشر شد که نشان میدهد، در جریان تخریب منازل مسکونی حاشیه نشینان کوی لاله در تبریز، ماموران شهرداری اقدام به ضرب و شتم دو تن از ساکنان خانه های تخریب شده میکنند.
به علاوه، ارائه داروی تاریخ مصرف گذشته دولوتگراویر، با برچسب جعلی توسط مرکز بیماریهای رفتاری بخش عفونی بیمارستان امام خمینی تهران به شماری از مبتلایان به ویروس اچ آی وی کماکان ادامه دارد. تداوم این روند در شرایطی است که داروی مورد نظر در بازار آزاد به فروش نمیرسد. همچنین توقف مصرف دارو و یا مصرف داروی تاریخ مصرف گذشته میتواند منجر به مقاومت بدن مبتلایان این ویروس به درمان شده و خطرات جانی جبران ناپذیری به همراه داشته باشد.
ایران از معدود کشورهایی است که کماکان از مجازات های تحقیرآمیز استفاده می کند. این در حالی است که میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی صراحتا استفاده از مجازات های غیر انسانی و موهن از جمله اعدام و شلاق را ممنوع کرده است.
با وجود گذشت ۳۲ سال از جنگ ۸ ساله بین ایران و عراق، هنوز مین های به جا مانده از آن دوران، در مناطق مرزی غرب، جنوب غرب و شمال غرب ایران شامل استانهای آذربایجان غربی، کردستان، ایلام، کرمانشاه و خوزستان، جان شهروندان را تهدید می کنند.
از این قرار در تیرماه، یک شهروند بر اثر انفجار مین در دهلران، چهار شهروند در کرمانشاه و سقز بر اثر انفجار خمپاره کشته و زخمی شدند.
۱– گزارشاتی که توجهات زیادی به خود جلب کرد
در این بخش سعی شده به گزارشهایی از نقض حقوق بشر در تیرماه که با حساسیت و توجه بیشتری از سوی افکار عمومی مواجه شدند، اشاره شود. بدیهی است که این توجه بیشتر، الزاماً به معنی شاخص بودن این دسته از گزارشها به لحاظ حجم نقض حقوق بشر در ایران نیست.
۲– گزارشاتی که علیرغم اهمیت با بیتوجهی روبرو شدند
در مقابل بخش قبل، بسیاری از گزارشهای حقوق بشری، اساساً با کم توجهی و بعضاً بیتوجهی رسانهها و افراد فعال در شبکههای اجتماعی که به هر ترتیب تشکیلدهندهی قسمتی از افکار عمومی هستند روبهرو شدند. گفتنی است این نوع کمتوجهیهای بعضاً غیر تعمدی یا بعضاً تبعیضات هدفمند، زمینه بیشتری از تداوم و گسترش نقض حقوق بشر را فراهم میآورد.
شاهین برزگر، شهروند ساکن تبریز، امروز پنجشنبه ۳۱ تیرماه، توسط نیروهای امنیتی در این شهر بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شد.
ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، ظهر امروز پنجشنبه ۳۱ تیر ۱۴۰۰، شاهین برزگر، شهروند ساکن تبریز و از بازداشت شدگان اعتراضات سراسری آبان ۹۸، توسط نیروهای امنیتی این شهر بازداشت و به مکان نامعلومی شد.
تا لحظه تنظیم این گزارش از دلایل بازداشت و محل نگهداری این شهروند اطلاعی در دسترس نیست.
آقای برزگر پیش از این نیز سابقه بازداشت و محکومیت دارد. وی در جریان اعتراضات سراسری آبان ۹۸ توسط نیروهای امنیتی بازداشت و پس از ۷۷ روز با تودیع قرار وثیقه ۳۰۰ میلیون تومانی به صورت موقت و تا پایان مراحل دادرسی آزاد شد. شاهین برزگر نهایتا توسط شعبه ۱ دادگاه انقلاب تبریز به ریاست قاضی رحیم حملبر به ۱ سال حبس تعزیری محکومشد که این حکم از سوی شعبه ۲۸ دادگاه تجدیدنظر استان آذربایجان شرقی به ۳ میلیون تومان جزای نقدی بدل از ۳ ماه حبس تعزیری تبدیل شد.
شاهین برزگر، فرزند نصرالله، ساکن تبریز، دانشجوی مهندسی عمران و دانشجوی کارشناسی حقوق در دانشگاه پیام نور واحد تبریز است.
حق بر محیط زیست و مبانی فلسفی آن، از قواعد حقوق بشر و حقوق طبیعی نشأت گرفته شده است. ابتدایی ترین حق طبیعی انسان در این کره خاکی، «حق حیات» است. اما طی دهه های اخیر به دلیل استفاده بی رویه از منابع طبیعی، عدم نظارت و توجه به مباحث زیست محیطی و الگوهای صحیح، محیط زیست طبیعی به شدت مورد صدمه واقع شده است. گزارش پیش رو حاصل ثبت ۳۸ واقعه محیط زیستی ایران است که در روزهای اخیر منتشر و به هدف آگاهی سازی گردآوری شده اند. در هفته ای که گذشت، دستکم ۱۹ صیاد و شکارچی غیرمجاز و ۱۲ قاچاقچی چوب بازداشت و به مراجع قضائی معرفی شدند. همچنین بنابر اعلام فرمانده یگان حفاظت محیط زیست اداره کل محیط زیست استان زنجان، در سه ماهه نخست سال جاری ۱۵ متخلف زیست محیطی شناسایی و دستگیر شدند. در خبری دیگر، سخنگوی شورای شهر مهریز در استان یزد، از قطع ۱۲ اصله درخت در محل برگزاری نماز جمعه این شهر خبر داد. همچنین طی هفته اخیر شاخص کیفی هوا در شهرهای تهران، اراک، ساوه، شازند، اصفهان و مبارکه برای گروه های حساس و در شهرهای شاهین شهر و سجزی در شرایط ناسالم برای تمام گروهها اعلام شد. در هفته ای که گذشت، ۳۲ هکتار از مراتع و جنگلها در استان های خراسان شمالی و قزوین در آتش سوختند و در استان فارس ۲ تن از عاملین آتش سوزی های این استان بازداشت و به مراجع قضایی معرفی شدند. از سوی دیگر فرمانده یگان حفاظت محیط زیست استان تهران اعلام کرد، از ابتدای سال جاری، ۸۸ هکتار از مراتع طبیعی و اراضی ملی این استان دچار آتشسوزی شدهاند. در حوزه پسماند نیز بنابر اعلام مدیر کل حفاظت محیط زیست استان آذربایجان شرقی، ۷۵ درصد نحوه جمعآوری زباله منازل در تبریز، به صورت غیر اصولی انجام میشود و پروسه تفکیک زباله در مبداء تنها حدود ۲۵ درصد است. همچنین از دیگر اخبار محیط زیستی این هفته می توان به تلف شدن بیش از ۲۰۰ راس احشام به دلیل بی آبی در منطقه گمبوعه و تالاب هورالعظیم و تلف شدن دو توله شیر در باغ وحش باغلارباغی تبریز اشاره کرد.
ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، آسیب رسانی به جنبه های مختلف محیط زیست در ایران کماکان ادامه دارد. از سویی شهروندانی وجود دارند که به دلیل عدم آموزش یا نیازهای مالی دست به تخریب و آسیب رسانی به محیط زیست می زنند و از سوی دیگر نهادهای متولی در تلاش هستند تا از حجم این آسیب ها بکاهند، هر چند این تلاش ها قابل تقدیر است اما به نظر نمی آید حجم آن با شرایط محیط زیستی ایران تطبیق داشته باشد.
حیات وحش و زیستگاههای طبیعی
حیات وحش به کلیه جانداران از قبیل پستانداران، پرندگان، خزندگان و دوزیستان و تمام گیاهانی گفته میشود که به صورت وحشی و طبیعی بدون دخالت یا کمک انسان بر روی کره زمین زندگی کرده و آب و خوراک خود را خود تأمین میکند. اما دخالت و تصرف انسان در زیستگاه های طبیعی و مصرف بیرویه منابع طبیعی بسیاری از گونه های حیاط وحش را در معرض انقراض قرار داده است.
در همین راستا طی هفته ای که گذشت دو توله شیر در باغ وحش باغلارباغی تبریز تلف شدند. معاون محیط طبیعی حفاظت از محیط زیست آذربایجان شرقی با اعلام این خبر مدعی شد: توله شیرها به علت تولد زودهنگام و نارس توان ادامه حیات پیدا نکردند و متاسفانه تلف شدند.
داود غنی پور افزود: ادارهکل دامپزشکی استان موضوع تلف شدن توله شیرهای باغلارباغی تبریز را بررسی و علت دقیق و نهایی آن را اعلام می کند.
در خبری دیگر، بنابر اعلام محمدنبی موسویفرد نماینده ولی فقیه در استان خوزستان، طی هفته گذشته در منطقه گمبوعه حدود ۲۰۰ راس و در منطقه تالاب هورالعظیم تعداد زیادی از احشام مردم به دلیل نبود آب تلف شده اند.
از سوی دیگر، رییس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان بیجار در استان کردستان اعلام کرد: به دلیل کاهش شدید نزولات جوی و عدم رهاسازی حقابه زیست محیطی و برداشت بی رویه آب از حریم رودخانه ها، شمار زیادی از ماهی ها در رودخانه های این شهرستان تلف شدهاند.
بازداشت و محکومیت متخلفان محیط زیست
یکی از موضوعات مورد بحث محیط زیست مسئله حمایت از منابع طبیعی بوده و از سوی دیگر، حفاظت از جنگلها،حیات وحش و جلوگیری از قاچاق چوب، شکار و صید بی رویه به عنوان بخشی از مقوله حفاظت از منابع طبیعی، و در نهایت حفظ محیط زیست تلقی میشود. بسیاری از حیوانات، به دلیل شکار غیرقانونی در معرض خطر قرار دارند.
طی هفتهای که گذشت، با تلاش محیط بانان و جنگل بانان، دستکم ۱۹ شکارچی و صیاد متخلف که حاصل جمع آوری ۸ گزارش منابع رسمی است، در استان های خراسان شمالی، لرستان، قزوین، گیلان، مازندران، و آذربایجان غربی بازداشت و به مراجع قضایی معرفی شدند.
همچنین فرمانده یگان حفاظت محیط زیست اداره کل محیط زیست استان زنجان با اشاره به اینکه در سه ماهه نخست سال جاری ۱۵ متخلف زیست محیطی شناسایی و دستگیر شدند، گفت: تعداد کل پروندهها در این خصوص ۱۰ مورد بوده است.
بعلاوه بر اساس گزارشات منابع رسمی در هفته ای که سپری شد، بیش از ۳۶ تن چوب جنگلی که حاصل جمع آوری ۴ گزارش منابع رسمی است، در استان های، همدان، کردستان و قزوین کشف و ضبط شده و دستکم ۱۲ نفر در این خصوص بازداشت و به مراجع قضایی معرفی شدند.
همچنین بنابر اعلام سخنگوی شورای شهر مهریز در استان یزد، ۱۲ اصله درخت در محل برگزاری نماز جمعه این شهر قطع شده است.
بعلاوه محمود قلی زاده مدیر کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان اردبیل از کشف ۹۲ اصله الوار و چوب آلات قاچاق جنگلی در دو روستای حوزه شهرستان های هیر و نمین این استان خبر داد.
دیر زمانی ست که در سایه نبود حمایت های قانونی، بسیاری از محیطبانان و جنگل بانان کشور، طی درگیری های متعددی که با شکارچیان متخلف و یا قاچاقچیان چوب دارند، بر اثر اصابت گلوله متخلفین مذکور جان خود را از دست می دهند و یا مورد ضرب و شتم قرار می گیرند. شایان ذکر است که در پی وخیم تر شدن اوضاع اقتصادی کشور و بدنبال آن افزایش تخلفات محیط زیستی اعم از شکار غیر مجاز و قاچاق چوب، میزان این ناملایمتی ها توسط متخلفین رشد چشم گیری داشته است. علیرغم وعده های مسئولین مبنی بر رسیدگی مجدد، تجدید نظر و اصلاح قوانین مربوط به حمایت از قشر محیط بانان، تاکنون در زمره عمل اقدامی در این خصوص صورت نگرفته است.
در همین راستا طی هفته ای که گذشت، رئیس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان دزفول اعلام کرد: با گذشت بیش از سه سال از ضرب و شتم و مجروحیت محیط بانان توسط صیادان غیرمجاز، با پیگیریهای انجام گرفته متخلفان شناسایی و به دستگاه قضایی معرفی شده و با بررسی مستندات این پرونده در نهایت ضارب اصلی در دادگاه تجدید نظر استان محکوم به زندان و پرداخت دیه شد.
رضا قپانچی پور خاطر نشان کرد: در سه دهه گذشته، بیش از ۱۴۰ محیطبان در کشور در درگیری با شکارچیان غیرمجاز کشته شده و دستکم ۳۷۰ تن نیز دچار نقض عضو شدهاند.
حق تنفس و هوای پاک
بر اساس گزارشها، سالانه تعداد پر شماری از شهروندان بر اثر آلودگی هوا جان خود را از دست میدهند. این مشکل علتی جز سو مدیریت و عدم توجه به کنوانسیونها و قراردادهای بینالمللی در این زمینه ندارد.
طی هفته ای که گذشت شاخص کیفی هوا در شهرهای تهران ۱۰۵، اراک ۱۵۲، ساوه ۱۰۹، شازند ۱۶۷، اصفهان ۱۴۷، مبارکه ۱۱۰، برای گروه های حساس و شهرهای شاهین شهر با ۱۵۵ و سجزی ۱۵۹ در شرایط ناسالم برای تمام گروهها اعلام شد.
همچنین بر اساس آمارهای موجود مردم اراک از ابتدای سال جاری تاکنون ۴۴ روز با وضعیت هوای ناسالم مواجه بودهاند.
در خبری دیگر بنابر اعلام مدیرکل هواشناسی استان سیستان و بلوچستان، طی هفته گذشته ورود یک توده عظیم گردوغبار به زاهدان، نفوذ غلظت ذرات معلق در هوای این شهر را به ۶۱۶۵ میکروگرم بر مترمکعب رساند.
مدیرکل هواشناسی سیستان و بلوچستان ادامه داد: گردوغبار گسترده شعاع دید افقی در محدوده فرودگاه زاهدان را نیز به ۵۰۰ متر و میرجاوه در شرق زاهدان را به ۲۰۰ متر کاهش داد.
در هفته ای که گذشت، ۳۲ هکتار از مراتع و جنگلها در استان های خراسان شمالی و قزوین در آتش سوختند و در استان فارس ۲ تن از عاملین آتش سوزی های این استان بازداشت و به مراجع قضایی معرفی شدند.
از سوی دیگر، فرمانده یگان حفاظت محیط زیست استان تهران با بیان اینکه از ابتدای سال جاری تاکنون در مجموع ۲۵ مورد اطفای حریق در مناطق چهارگانه تحت مدیریت اداره حفاظت محیط زیست این استان انجام شده است، اظهار کرد: تا ۵ تیر ماه ۲۴ مورد حریق اطفا شد و ۸۸ هکتار از مراتع طبیعی و اراضی ملی این استان دچار آتشسوزی شدند.
همچنین بر اساس گزارشات طی هفته گذشته چندین فقره آتش سوزی در جنگلها و مراتع شهرستانهای پاوه، گچساران و پیرانشهر به وقوع پیوسته است که هنوز آمار دقیقی از خسارت های آن از منابع رسمی اعلام نشده است.
خشک سالی
خشکسالی میتواند باعث عدم توازن در میزان آب و در نتیجهٔ آن کمبود آب، نابودی گیاهان، کاهش عمق آبهای سطحی و خاک مرطوب میشود. این اتفاق زمانی رخ میدهد که تبخیر سطحی و تبخیر آب از گیاهان از حد معمول در مدت معین بیشتر شود و عدم مدیریت صحیح منابع آبی در کشور، اثرات جبران ناپذیر این مهم را عمیقتر میکند.
بر همین اساس در نتیجه فقدان مدیریت کارآمد، خشکسالی و کمبود آب در بسیاری از استان های کشور رو به افزایش است و خسارات جبران ناپذیری را بر اکوسیستم این مناطق وارد کرده است.
مدیرکل محیط زیست استان البرز اعلام کرد: در سطح شهرستانهای نظرآباد و اشتهارد بالغ بر ۴۵ هزار هکتار از اراضی استان مستعد انتشار گرد و غبار است و تا دشت قزوین هم شرایط همینگونه است.
فردین حکیمی با اشاره به کاهش بیش از حد تراز آب تالاب صالحیه نظرآباد نیز افزود: متاسفانه این تالاب به مرز خشک شدن رسیده است.
بعلاوه بر اساس گزارش ها، بدنه تالاب گاوخونی که در فلات مرکزی ایران واقع است به طور کامل خشک شده است.
از سوی دیگر فرماندار شهرستان طرقبه شاندیز اعلام کرد: رودخانههای “کنگ” و “زُشک” در دشت سوران که تامین کننده آبخوانها و منابع آب زیرزمینی و چاههای آب شرب مشهد محسوب میشوند، متاثر از کاهش بارندگیها از جریان افتاده اند.
حسن حسینی گفت: رودخانههای “مج و مغان” که پیش از این آب آنها به سد طرق میریخت اکنون خشکیده و رودخانههای کردینه، ازغد و دهبار در شهرستان بینالود نیز که در انتهای مسیر خود به بند گلستان سرازیر میشدند، اکنون آبی ندارند.
همچنین غلامعلی جعفرزاده ایمنآبادی رییس سازمان نقشه برداری کشور گفت: در صورت تداوم روند برداشت آب، ۴۴ منطقه و ۱۰۹ نقطه کشور دچار فرونشست خواهد شد.
در خبری دیگر، استاندار خوزستان با اذعان به مشکلات حوضه آبریز کرخه و کاهش ارتفاع آب در دو حوضچه تالاب هورالعظیم گفت: قرار بود حدود ۲۵۰ میلیون مترمکعب آب از بستر رودخانه تا پایان شهریورماه وارد هورالعظیم شود، اما تاکنون حدود ۵۰ میلیون مترمکعب وارد شده است و باید ۲۰۰ میلیون مترمکعب دیگر آب وارد شود.
قاسم سلیمانی دشتکی افزود: اگر هورالعظیم به کویر تبدیل شود، مشکل ریزگردها در خوزستان مردم را بیچاره میکند و سلامت مردم را به خطر میاندازد.
از سوی دیگر، محمد درویش، رئیس کمیته محیط زیست در کرسی سلامت اجتماعی یونسکو در خصوص علل خشک شدن تالاب هورالعظیم گفت: واقعیت این است که از نیم قرن پیش قرار پنهان حاکمیت ها در دولت های ایران و عراق این بوده است که هورالعظیم را خشک کنند تا بتوانند به راحتی از آن نفت استخراج کنند. در حال حاضر هم در دو سوی مرز ایران و عراق حوالی میدان آزادگان، بخش بزرگی از هورالعظیم را کاملا خشک کرده اند.
بحران پسماند و آلاینده های محیط زیستی
بر اساس گزارش ها، مدیر کل حفاظت محیط زیست استان آذربایجان شرقی اعلام کرد: تعداد ۵۹ مرکز دفن زباله شهری و روستایی در استان وجود دارد که بر اساس آخرین آمار میزان پسماندهای خانگی تولید شده در استان حدود ۲۵۰۰ تن در روز است که در این میان کلانشهر تبریز با میزان تولید زباله یکهزار و ۲۰۰ تن در روز بیشترین سهم میزان تولید زباله را در استان داشته و در سایر شهرهای استان نیز یکهزار و ۵۲۳ تن در روز زباله تولید میشود.
حسن عباسنژاد افزود: ۷۵ درصد نحوه جمعآوری زباله منازل در تبریز، به صورت غیر اصولی انجام میشود و پروسه تفکیک زباله در مبداء تنها حدود ۲۵ درصد است.
در خبری دیگر عمادالدین باقی، فعال حقوق بشر در یادداشت کوتاه اینستاگرامی نوشت: بیش از ده میلیون تن پسماند روی در زنجان است که میتواند مانند چرنوبیل خطرناک باشد اما با وجود اینکه مطلقا سیاسی نیست و فقط محیط زیستی است نه رسانهها و نه فعالان مدنی جرأت ورود به آن را ندارند و نگران هستند که به تیر غیب گرفتار شوند.
سپیده قلیان، فعال مدنی و محبوبه رضایی، زندانی سیاسی محبوس در زندان بوشهر روز سهشنبه ۲۹ تیرماه توسط زندانیان متهم به جرائم خشن در مقابل مسئولان زندان به شدت مورد ضرب و شتم قرار گرفتند. گفته میشود که این امر با تحریک زندانیان توسط رئیس بند زنان این زندان، صورت گرفته است.
ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، روز سهشنبه ۲۹ تیرماه ۱۴۰۰، سپیده قلیان، فعال مدنی و محبوبه رضایی، زندانی سیاسی محبوس در زندان بوشهر توسط زندانیان متهم به جرائم خشن مورد ضرب و شتم قرار گرفتند.
گفته میشود که این امر در مقابل چشمان مسئولان زندان و با تحریک رئیس بند زنان این زندان، فاطمه علی وردی صورت گرفته است. به علاوه سپیده قلیان نیز از حدود دو ماه قبل از حق برقراری تماس تلفنی محروم است. یک منبع مطلع در این خصوص به هرانا گفت: «خانم قلیان و خانم رضایی هم ضرب و شتم شده و هم تهدید به مرگ شدهاند. به همین دلیل سپیده قلیان شب سه شنبه را در دمای ۴۷ درجه در هواخوری بند به صبح رسانده است. در پی این تهدیدها محبوبه رضایی درخواست انتقال به زندان شیراز را میکند که بلافاصله رد میشود.»
سپیده قلیان در تاریخ ۲۷ آبان ماه ۹۷ به همراه دستکم ۱۹ تن از جمله تمامی اعضای مجمع نمایندگان کارگری نیشکر هفتتپه، چند فعال کارگری و تعدادی از شاغلین و مدیران شرکت که جهت پیگیری وضعیت بازداشتشدگان در پلیس امنیت حاضر شده بودند در محل پلیس امنیت شوش بازداشت شد و در تاریخ ۲۷ آذرماه همان سال با قرار وثیقه آزاد شده بود. در جریان پخش اعترافات اجباری سپیده قلیان، اسماعیل بخشی و چند تن دیگر توسط صدا و سیما، این دو شهروند، پیش از پخش این مستند اعلام کرده بودند که نیروهای وزارت اطلاعات و دیگر نیروهای امنیتی آنها را شکنجه کردهاند. آنها ساعاتی بعد از این اظهارات مجددا توسط نیروهای امنیتی بازداشت شدند.
سپیده قلیان در تاریخ ۴ آبانماه ۹۸ با تودیع قرار وثیقه به صورت موقت و تا پایان مراحل دادرسی از زندان آزاد و در تاریخ ۲۳ آذر ۹۸ توسط دادگاه تجدیدنظر استان تهران به ۵ سال حبس قطعی محکوم شد.
خانم قلیان نهایتا در تاریخ ۱ تیرماه ۹۹ پس از حضور در واحد اجرای احکام دادسرای اوین بازداشت و جهت تحمل دوران محکومیت خود به زندان اوین منتقل و در تاریخ ۲۰ اسفندماه سال گذشته از بند زنان زندان اوین به زندان بوشهر تبعید شد.
محبوبه رضایی نیز در تاریخ ۲۶ اردیبهشت ۹۶ توسط نیروهای امنیتی بازداشت و پس از مدتی با تودیع قرار وثیقه به صورت موقت و تا پایان مراحل دادرسی آزاد شد.
وی در شعبه ۱ دادگاه انقلاب شیراز به ریاست قاضی سیدمحمود ساداتی محاکمه و از بابت اتهامات اجتماع و تبانی علیه امنیت ملی، عضویت در یکی از گروههای معاند نظام، توهین به رهبری و تبلیغ علیه نظام مجموعا به ۱۳ سال حبس تعزیری محکوم شد.
بر اساس حکم صادره با اعمال ماده ۱۳۴ مدت ۵ سال از این حبس به عنوان مجازات اشد برای وی قابل اجرا بود. این محکومیت در مرحله تجدیدنظر توسط شعبه ۱۷ دادگاه تجدیدنظر استان فارس به ۲ سال و ۶ ماه زندان تقلیل یافت.
خانم رضایی نهایتا در تاریخ ۳۰ دیماه ۹۹ بازداشت و جهت تحمل دوران محکومیت خود به زندان بوشهر منتقل شد.
محبوبه رضایی، شهروند ساکن شهرستان برزاجان در استان بوشهر است.