امروز چهارشنبه ۱۲ شهریور ماه ۱۳۹۹، سازمان عفو بین الملل، با انتشار گزارشی به شرح بازداشت، بازجوئی و روند دادرسی بر پرونده معترضان بازداشت شده در جریان تجمعات آبان ماه ۱۳۹۸ پرداخت.
به گزارش حقوق بشر در ایران، امروز چهارشنبه ۱۲ شهریور ماه ۱۳۹۹، سازمان عفو بین الملل، با انتشار گزارشی به شرح وضعیت شهروندان بازداشت شده در جریان اعتراضات آبان ماه ۱۳۹۸ که در اعتراض به افزایش ناگهانی قیمت سوخت در شهرهای مختلف ایران برگزار شده بود پرداخت. این گزارش که بصورت تحلیلی و با شرح تمام جزئیات منتشر شده در آن سازمان عفو بین الملل تائید کرده که افراد بازداشت شده در مراحل بازجوئی از طریق شلاق، آزار جنسی، شوک الکتریکی و دیگر نوع شکنجه ها برای اعتراف گیری تحت فشار قرار گرفتند.
این سازمان بین المللی مدافع حقوق بشر در بخشی از این گزارش اعلام کرد: “این گزارش با عنوان ویرانگران انسانیت: بازداشتهای گسترده، ناپدیدسازی و شکنجه در پی اعتراضات آبان ۱۳۹۸ در ایران، مستند کننده روایتهای هولناک دهها تن از معترضان، عابران و دیگر افرادی است که با خشونت دستگیر شدند، به نحو قهری ناپدید گشتند، در سلولهای انفرادی و بدون امکان ارتباط با جهان بیرون نگه داشته شدند، به طور نظام مند از دسترسی به وکیل خود در طول بازجوییها محروم ماندند، و بارها و بارها برای دادن اعترافات شکنجه شدند. این آسیب دیدگان، بخشی از ۷۰۰۰ مرد، زن و کودکی را تشکیل میدهند که توسط مقامات ایرانی طی سرکوب خونین اعتراضات و در ظرف تنها چند روز دستگیر شدند.آسیبدیدگان شامل کودکانی به سن۱۰ سال میشوند، و همچنین معترضان و شاهدان زخمی شدگانی که در مراکز درمانی و در حین دریافت مراقبتهای پزشکی برای رسیدگی به زخمهای ناشی از شلیک گلوله دستگیر شدند؛ به علاوه مدافعان حقوق بشر از جمله فعالان حقوق اقلیتها، خبرنگاران و افرادی که در مراسم یادبود کشته شدگان در اعتراضات شرکت کرده بودند. صدها نفر، در پی دادگاههای به شدت بی عدالت که توسط قضات مغرض و پشت درهای بسته برگزار شد، اغلب کمتر از یک ساعت به طول انجامید، و به طور نظام مند به «اعترافات» گرفته شده تحت شکنجه استناد و تکیه کرد، به حبس و شلاق محکوم گشته اند و چندین نفر نیز با مجازات اعدام رو به رو شده اند.”
سازمان عفو بین الملل در مقدمه این گزارش به تشریح چگونگی جمع آوری اطلاعات و مستندات درج شده در این گزارش پرداخت و اعلام کرد:
“شلاق، آزار جنسی، شوک الکتریکی و دیگر انواع شکنجه علیه بازداشتشدگان اعتراضات آبان – گزارش جدید
- شکنجه گسترده شامل ضرب و شتم، شلاق، شوک الکتریکی، آویزان کردن، اعدامهای نمایشی، القای حس خفگی با آب، خشونت جنسی، تجویز اجباری مواد شیمیایی و محرومیت از مراقبتهای پزشکی
- محاکمه صدها نفر با اتهامات امنیتی بی اساس و همراه با نقض شدید موازین دادرسی عادلانه
- صدور احکام اعدام بر اساس «اعترافات» اجباری گرفته شده تحت شکنجه
سازمان عفو بینالملل امروز گزارش مفصلی منتشر کرد که نشان میدهد مأموران نیروهای انتظامی، اطلاعاتی و امنیتی و مقامات زندانها، با همدستی قضات و دادستانها، مرتکب مجموعهای تکاندهنده از موارد نقض حقوق بشر شدهاند. این موارد شامل بازداشتهای خودسرانه، ناپدیدسازیهای قهری، شکنجه و سایر رفتارهای بیرحمانه و غیرانسانی علیه بازداشتشدگانِ اعتراضات سراسری آبان ۱۳۹۸ میشود.
این گزارش با عنوان ویرانگران انسانیت: بازداشتهای گسترده، ناپدیدسازی و شکنجه در پی اعتراضات آبان ۱۳۹۸ در ایران، مستند کننده روایتهای هولناک دهها تن از معترضان، عابران و دیگر افرادی است که با خشونت دستگیر شدند، به نحو قهری ناپدید گشتند، در سلولهای انفرادی و بدون امکان ارتباط با جهان بیرون نگه داشته شدند، به طور نظام مند از دسترسی به وکیل خود در طول بازجوییها محروم ماندند، و بارها و بارها برای دادن اعترافات شکنجه شدند. این آسیب دیدگان، بخشی از ۷۰۰۰ مرد، زن و کودکی را تشکیل میدهند که توسط مقامات ایرانی طی سرکوب خونین اعتراضات و در ظرف تنها چند روز دستگیر شدند.
آسیبدیدگان شامل کودکانی به سن۱۰ سال میشوند، و همچنین معترضان و شاهدان زخمی شدگانی که در مراکز درمانی و در حین دریافت مراقبتهای پزشکی برای رسیدگی به زخمهای ناشی از شلیک گلوله دستگیر شدند؛ به علاوه مدافعان حقوق بشر از جمله فعالان حقوق اقلیتها، خبرنگاران و افرادی که در مراسم یادبود کشته شدگان در اعتراضات شرکت کرده بودند. صدها نفر، در پی دادگاههای به شدت بی عدالت که توسط قضات مغرض و پشت درهای بسته برگزار شد، اغلب کمتر از یک ساعت به طول انجامید، و به طور نظام مند به «اعترافات» گرفته شده تحت شکنجه استناد و تکیه کرد، به حبس و شلاق محکوم گشته اند و چندین نفر نیز با مجازات اعدام رو به رو شده اند.”
دیانا الطحاوی، معاون بخش خاورمیانه و شمال آفریقای عفو بینالملل گفت: “در روزهای پس از اعتراضات سراسری، ویدئوهایی که نشان میداد نیروهای امنیتی به عمد معترضان و شاهدان غیر مسلح را می کشند و مجروح میکنند، موجی از بهت و خشم در سراسر جهان گسترد. در مقایسه، مجموعه بیرحمیهایی که دور از چشم عموم، از سوی مقامات ایرانی در حق بازداشتشدگان و خانوادههای آنان اعمال شده، بازنمود بسیار کمتری یافته است.”
وی افزود: “دادستانهای ایران، به جای انجام تحقیقات درباره شکایتهای مرتبط با ناپدیدسازی قهری، شکنجه و سایر بدرفتاریها و جنایات علیه بازداشتشدگان، با عملیات سرکوب همدست شدهاند و علیه صدها صرفاً، به دلیل استفاده مسالمتآمیزشان از حق خود بر آزادی بیان، تشکل و تجمع، اتهامات امنیتی بیاساس مطرح کردهاند. در همین فضا، قضات ایران نیز با تکیه بر «اعترافات» اخذ شده تحت شکنجه، احکام مجرمیت صادر کردهاند. این انبوه جنایات و تخلفات، که همراه با مصونیت کامل عاملان و آمران از مجازات رخ داده است، با موجی از «اعترافات» اجباری تلویزیونی در ویدئوهای تبلیغاتی حکومتی و نیز اظهارات ناشایست مقامات عالیرتبه همراه بوده است که نیروهای اطلاعاتی و امنیتی را به دلیل ایفای نقششان در این سرکوب خونین ستایش کردند.”
عفو بینالملل اسامی و مشخصات بیش از ۵۰۰ تن از معترضان و دیگر افراد، از جمله خبرنگاران و مدافعان حقوق بشر، که در رابطه با این اعتراضات تحت پیگردهای کیفری ناعادلانه قرار گرفتهاند، را ثبت کرده است.
مدت زندان صادره برای محکومین از یک ماه تا ۱۰ سال بوده، که بر اساس اتهامات امنیتی واهی یا مبهم، مانند اجتماع و تبانی برای اقدام علیه امنیت ملی، تبلیغ علیه نظام، اخلال در نظم عمومی و توهین به مقام رهبری، صادر شده است.
از میان این افراد، حداقل ۳ نفر، با نامهای امیرحسین مرادی، محمد رجبی و سعید تمجیدی به اتهام «محاربه» از طریق تخریب و تحریق محکوم به اعدام شدند؛ و یک نفر دیگر با نام حسین ریحانی با اتهامی مشابه در انتظار تشکیل دادگاه و در معرض خطر حکم اعدام است.
بیش از ۵۱ نفر که مورد شناخت عفو بینالملل هستند، علاوه بر مجازات زندان، به مجازات شلاق نیز محکوم شدهاند. در مورد حداقل دو نفر از این افراد، مجازات شلاق به اجرا گذاشته شده است.
این سازمان معتقد است که با توجه به شمار بالای دستگیریهای صورت گرفته و الگوهای تعقیب و مجازات در کشور ایران در موارد دستگیری و بازداشت خودسرانه توسط نیروهای اطلاعات و نهادهای امنیتی، تعداد واقعی افرادی که در رابطه با اعتراضات آبان ۱۳۹۸ تحت تعقیب قرار گرفته و محکوم شدهاند بسیار بیشتر از اعداد مذکور است.
سازمان عفو بینالملل از کشورهای عضو شورای حقوق بشر سازمان ملل و دفتر کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل می خواهد که برای پایان دادن به این مصونیت طولانی مدت و نظام مند در خصوص نقض فاحش حقوق بشر در ایران قدمهای فوری بردارند، از جمله از طریق ایجاد یک ساز و کار تحقیقاتی با هدف اطمینان یافتن از پاسخگویی، مسئولیتپذیری و تضمین عدم تکرار.
این سازمان همچنین از تمامی کشورهای عضو سازمان ملل درخواست میکند که با جدیت از مقامات ایران بخواهند که فوراً و بدون قید و شرط تمام کسانی که تنها به دلیل استفاده مسالمتآمیز از حقوق خود بر آزادی بیان، تشکل و تجمع در رابطه با اعتراضات آبان ۱۳۹۶ در حبس به سر میبرند را آزاد کنند؛ کلیه محکومیتهای حاصل از دادرسیهای ناعادلانه، از جمله محکومیتهایی متکی بر اظهارات اخذ شده تحت شکنجه یا سایر بدرفتاریها را لغو کنند؛ و افراد مسئول در موارد نقض حقوق بشر را پاسخگو نگه دارند.
اپیدمی شکنجه
تحقیقات سازمان عفو بینالملل نشان میدهد که شکنجه و سایر بدرفتاریها به شکل گسترده توسط نیروهای پلیس، اطلاعات و نهادهای امنیتی و مقامات زندان علیه مردان، زنان و کودکان، چه در هنگام دستگیری و چه در دوران بازداشت به کار رفته است.
مقامات دادستانی و قضایی تعهدات قانونی خود را برای انجام بازرسیهای مستقل و بیطرفانه از بازداشتگاهها، از جمله مکانهایی که توسط نهادهای امنیتی و اطلاعاتی اداره میشوند، و نیز حصول اطمینان از اجرای مقررات قانونی که استفاده از بازداشتگاههای مخفی و شکنجه و سایر بدرفتاریها در حق زندانیان را ممنوع میکنند، زیر پا گذاشتند.
شکنجه در جهت مجازات، ارعاب و تحقیر بازداشتشدگان و همچنین منظماً به منظور اخذ اعترافات اجباری و اقرار به جرم، نه فقط در رابطه با شرکت در اعتراضات، بلکه در مورد ادعاهای مقامات در مورد ارتباط بازداشتشدگان با گروههای مخالف، مدافعان حقوق بشر، رسانههای خارج از ایران و دولتهای خارجی مورد استفاده قرار گرفته است.
تحقیقات عفو بینالملل نشان میدهد که قربانیان، در حالی که کیسهای روی سرشان کشیده یا به آنها چشمبند زده بودند، با مشت و لگد مورد ضرب و جرح قرار گرفته و شلاق زده شدند؛ با چوب، لولههای شلنگ لاستیکی، باتوم و کابل کتک خوردند؛ برای مدت زمان طولانی از پا یا دست آویزان شدند یا مجبور شدند در حالت های دردآوری بنشینند یا بایستند؛ از غذای کافی و آب آشامیدنی محروم شدند؛ زمانهای طولانی، گاهی برای هفته ها یا حتی ماهها، در سلول انفرادی قرار گرفتند؛ و از مراقبتهای پزشکی برای درمان جراحات وارده در جریان اعتراضات یا در نتیجه شکنجه محروم شدند.
دیگر روشهای مستند شده اعمال شکنجه شامل برهنه کردن زندانیان و پاشیدن آب سرد بر بدنشان و قرار دادن زندانیان در معرض سرما یا گرمای شدید و یا بمباران آنها با نور یا صدا، کشیدن ناخن انگشتان دست و پا، پاشیدن اسپری فلفل، تجویز اجباری مواد شیمیایی، شوک الکتریکی، القای حس خفگی با آب، و اعدامهای نمایشی بوده است.
اطلاعات دریافتی توسط سازمان عفو بینالملل از منابع دست اول همچنین نشان میدهد که بازجویان و مسئولان زندانها بازداشتشدگان مرد را مورد خشونت جنسی، از جمله برهنه سازی اجباری، دشنامهای جنسی، پاشیدن اسپری فلفل به ناحیه دستگاه تناسلی و وارد آوردن شوک الکتریکی به بیضهها قرار دادند.
یکی از آسیبدیدگان از استان خراسان رضوی که تحت شکنجه القای حس خفگی با آب قرار گرفته بود به سازمان عفو بینالملل گفت: “بازجویان، یک حوله را خیس می کردند و میگذاشتند روی صورتم و آرام آرام روی حوله آب میریختند. حالت خفگی به من دست میداد. یک چند دقیقه که این طوری بود دست و پا می زدم و حوله را برمیداشتند. نیم ساعت بعد که حالم جا میآمد، دوباره همان کار را انجام می دادند و با مشت و لگد و فحاشی کار عادیشان بود. سه دفعه هم با کابل برق به کف پایم زدند.”
مردی که در معرض شوک الکتریکی قرار گرفته بود، بازگو کرد: “بدترین شکنجهای که من را کردند شوک الکتریکی بود … انگار یک مرتبه میلیونها سوزن در تمام بدنم وارد میشد. اگر حرف نمیزدم و مقاومت میکردم، ولتاژ را بالا میبردند. تمام بدنم شدید میلرزید و در کل بدنم سوزش شدید و وحشتناکی حس میکردم … این شکنجه به سالمت روانی و جسمی من آسیبهای ماندگار زده است. هنوز هم نمیتوانم شب ها بخوابم و سردردهای عجیب دارم.”
یکی از آسیبدیدگان از استان تهران که به شیوه های دردناک که بازجویانش به آن جوجه کباب میگفتند – از دستها و پاهایش در حالت معلق از یک میله آویزان شده بود، به سازمان عفو بینالملل گفت: “همه وزن بدنم روی مچ دستم بود و واقعاً درد داشت. نمیدانم خوابم میبرد یا از درد بیهوش میشدم. از فشار در خودم ادرار میکردم … خانوادهام میدانند که شکنجه شدم ولی نمی دانند چه جوری. بغض دارم چون برای هیچ کسی نمیتوانم تعریف کنم.
در تمام موارد مستند شده توسط سازمان عفو بینالملل، آسیبدیدگان همچنین اشکال مختلف شکنجه روانی را با هدف اخذ اعترافات اجباری گزارش کردهاند، از جمله استفاده از اهانتهای لفظی تحقیرآمیز و فحاشی؛ ارعاب و آزار و اذیت اعضای خانواده؛ تهدید به دستگیری، شکنجه، قتل یا اشکال دیگر آسیب رساندن به اعضای خانواده، از جمله همسران یا والدین مسن آنها؛ و تهدید به تجاوز به بازداشتشدگان یا به بستگان زن در خانوادههایشان.
ناپدیدسازی قهری
تحقیقات سازمان عفو بینالملل نشان می دهد که بسیاری از بازداشتشدگان برای هفته ها یا حتی ماهها مورد ناپدیدسازی قهری قرار گرفتهاند. این قربانیان در مکانهای نامعلومی که توسط نهادهای امنیتی و اطلاعاتی از جمله وزارت اطلاعات یا سپاه پاسداران اداره میشوند، نگه داشته شدهاند. سایر بازداشتشدگان در زندانهای پرازدحام یا پاسگاههای پلیس، پادگانهای نظامی، سالنهای ورزشی و مدارس تحت بازداشت ماندهاند.
در روزها، هفتهها و ماههای پس از اعتراضات، بستگان نگران بسیاری به سازمان عفو بینالملل اطلاع دادند که برای پیگیری وضعیت و محل نگهداری عزیزانشان به بیمارستانها، سردخانهها، کلانتریها، دادسراها، دادگاهها، زندانها و سایر مراکز بازداشت شناختهشده مراجعه کردند، اما مقامات از ارائه اطلاعات به آنها خودداری کرده و آنها را تهدید کردهاند که اگر همچنان به جستجوی اطلاعات ادامه دهند یا علناً درباره عزیزان ناپدیدشدگان صحبت کنند، دستگیر خواهند شد.
در یک مورد مستند شده توسط سازمان عفو بینالملل، مقامات ایران یکی از اعضای خانواده ۲ نفر از ناپدیدشدگان قهری را به جرم پرسشگری درباره سرنوشت و محل نگهداری عزیزانش دستگیر کردهاند.
سازمان عفو بینالملل همچنین از ۳ مورد جرم ادامه دار ناپدیدسازی قهری که در آن مقامات همچنان سرنوشت و محل نگهداری این افراد را از خانوادههایشان مخفی میکنند آگاه است. این موارد شامل دو برادر با نامهای مهدی رودباریان و مصطفی رودباریان از ماهشهر در استان خوزستان است.
روش شناسی
یافتههای گزارش عفو بینالملل بر پایه مصاحبه های عمیق با ۶۰ نفر از قربانیان و یا بستگان و نزدیکان قربانیان دستگیریهای خودسرانه، ناپدیدسازیهای قهری و شکنجه و سایر بدرفتاریها، دو نفر از معترضان که در خفا به سر میبرند، و ۴۱ فرد آگاه دیگر و همچنین اطلاعات دریافتی از طریق پیامهای کتبی ارسال شده از سوی چند صد نفر از داخل کشور است. عفو بینالملل همچنان اسناد و شواهد دیگری چون فیلمهای ویدئویی، بیانیه های رسمی و اسناد دادگاهها را مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار داده است.”
Hoghoghebashar.iran 